Przejdź do treści
Beta

Wiara

Wierzę: wyznania wiary

Dwa wyznania wiary, które dzielą prawie wszystkie Kościoły, w całości i zdanie po zdaniu, z miejscami w Biblii, gdzie to jest napisane.

Credo znaczy „wierzę”. Wyznanie wiary mówi w kilku zdaniach, w co chrześcijanie wierzą razem: o Bogu Ojcu, o Jezusie, o Duchu Świętym i o tym, co Bóg obiecuje. Nie zastępuje Biblii: jest streszczeniem, które możesz zapamiętać, wypowiedzieć przy chrzcie i modlić się nim razem z innymi. Dwa z nich katolicy, prawosławni i większość protestantów dzielą już od piętnastu wieków.

Kiedy kogoś kochasz, mówisz to na głos. Tak samo chrześcijanie mówią razem na głos, w co wierzą o Bogu, w kilku zdaniach, których możesz nauczyć się na pamięć. To się nazywa wyznanie wiary.

Już w samej Biblii

Pierwsi wierzący streszczali swoją wiarę w krótkich zdaniach. Z nich wyrosły wyznania wiary.

  • Słuchaj, Izraelu, Pan jest naszym Bogiem – Pan jedynie.

    Najstarsze „wierzę” w Biblii, do dziś odmawiane codziennie w judaizmie. Jezus nazywa je pierwszym przykazaniem.

    Powtórzonego Prawa 6,4
  • Jezus jest Panem.

    Najkrótsze wyznanie wiary w Nowym Testamencie, być może wypowiadane przy chrzcie. W świecie, w którym mówiono „cesarz jest panem”, było to odważne zdanie.

    Rzymian 10,9
  • Chrystus umarł – zgodnie z Pismem – za nasze grzechy, został pogrzebany, zmartwychwstał trzeciego dnia.

    Paweł przekazuje tu to, co sam „przejął”: stałą formułę, kilka lat po Wielkanocy. Uczeni widzą w niej jeden z najstarszych tekstów chrześcijańskich.

    1 Koryntian 15,3–5
  • On, istniejąc w postaci Bożej… ogołocił samego siebie… Jezus Chrystus jest Panem.

    Pieśń o drodze Jezusa od Boga aż do krzyża i z powrotem na najwyższe miejsce. Wielu komentatorów uważa, że Paweł cytuje istniejący już hymn.

    Filipian 2,6–11

Dwa wyznania wiary

Wybierz wyznanie i dotknij zdania: przeczytasz, co znaczy i gdzie mówi o tym Biblia.

Skład Apostolski

II–VIII wiek

Wyrósł z pytań, które w Rzymie zadawano przy chrzcie („Czy wierzysz w Boga Ojca…?”), z tak zwanego starorzymskiego symbolu wiary, który Rufin z Akwilei objaśniał już około 400 roku. Pełny tekst, jaki znamy dziś, pojawia się w VIII wieku. Opowieść, że każdy z dwunastu apostołów dodał do niego jedno zdanie, jest legendą; nazwa mówi, że streszcza on wiarę apostołów.

Dotknij zdania, aby je rozwinąć.

  1. Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.

    Wszystko zaczyna się od Boga: On wszystko stworzył, a Jezus uczy nas nazywać Go „Ojcem”. Wszechmogący znaczy: nic nie wymyka się Jego trosce.

  2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego,

    „Chrystus” to greckie tłumaczenie słowa „Mesjasz”, namaszczony. „Jedyny” mówi, że On jest Synem w wyjątkowy sposób, inaczej niż my stajemy się dziećmi Bożymi. „Pan” to tytuł, którego grecka Biblia używa dla samego Boga.

  3. który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny,

    Jezus jest prawdziwym człowiekiem, z matką i datą urodzenia. A Jego przyjście jest dziełem samego Boga, nie ludzkim planem.

  4. umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion;

    Nazwisko z historii w środku modlitwy: Piłat był rzymskim namiestnikiem Judei mniej więcej od 26 do 36 roku. Tak wyznanie mówi, że to naprawdę się wydarzyło, w konkretnym miejscu i czasie.

  5. zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał;Kościoły mówią to inaczej:

    Jezus naprawdę umarł, jak każdy człowiek, i poszedł do miejsca umarłych. Słowo „piekła” oddaje tu łacińskie inferi, „to, co w dole”: krainę umarłych (hebrajskie szeol, greckie hades), a nie miejsce kary. Katechizm nazywa ją też otchłanią. Trzeciego dnia zmartwychwstał.

    Kościoły mówią to inaczej: Katolicy i luteranie w Polsce mówią „zstąpił do piekieł”; Katechizm Kościoła Katolickiego wyjaśnia to jako zstąpienie do otchłani, krainy zmarłych. Kościoły różnie to rozumieją: katolicy i prawosławni widzą Chrystusa, który uwalnia sprawiedliwych z dawnych czasów (na wschodnich ikonach wyciąga Adama i Ewę z grobu); luteranie zwycięstwo, które On tam ogłasza; Katechizm Heidelberski (pytanie 44) piekielną trwogę, którą przeżył już na krzyżu.

  6. wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego;

    Prawica to miejsce honoru obok króla. Jezus nie odszedł: On króluje i wstawia się za nami.

  7. stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.

    Historia dokądś zmierza. Ten, kto sądzi, to ten sam, który za nas umarł: to sprawia, że sąd jest poważny, a jednocześnie jest nadzieją.

  8. Wierzę w Ducha Świętego,

    Trzecia osoba Boga, która w Pięćdziesiątnicę zstąpiła na uczniów i dziś mieszka w wierzących. Więcej przeczytasz na stronie o Duchu Świętym.

  9. święty Kościół powszechny, świętych obcowanie,Kościoły mówią to inaczej:

    „Powszechny” to polskie słowo na greckie katholikos: obejmujący całość, na całej ziemi. Kościół jest święty, bo należy do Boga, a nie dlatego, że jego członkowie są doskonali. Świętych obcowanie: wszyscy wierzący należą do siebie nawzajem, tutaj i ponad śmiercią.

    Kościoły mówią to inaczej: Polski tekst katolicki mówi „święty Kościół powszechny”, a nie „katolicki”: to samo greckie słowo w polskim przekładzie. Luteranie w Polsce mówią „święty Kościół powszechny” albo „święty Kościół chrześcijański”. Przy świętych obcowaniu katolicy i prawosławni myślą też o świętych w niebie, którzy modlą się za nas; protestanci przede wszystkim o więzi między wszystkimi wierzącymi.

  10. grzechów odpuszczenie,

    Serce Ewangelii: kto przychodzi do Boga, dostaje nowy początek. Nie zasłużony, ale dany.

  11. ciała zmartwychwstanie,Kościoły mówią to inaczej:

    Chrześcijanie nie mają nadziei na duszę, która ucieka z ciała, ale na całego człowieka, który zmartwychwstaje, z nowym ciałem, jak Jezus.

    Kościoły mówią to inaczej: Polski tekst mówi dosłownie, tak jak łacińskie carnis resurrectionem: „ciała zmartwychwstanie”. Wyznanie nicejsko-konstantynopolitańskie mówi o tej samej nadziei innymi słowami: „wskrzeszenie umarłych”.

  12. żywot wieczny. Amen.

    Życie, które się nie kończy i zaczyna się już teraz: Jezus nazywa je poznawaniem Boga. „Amen” to hebrajskie „tak jest”, „na pewno”.

Po polsku Kościół katolicki modli się tekstami z Mszału Rzymskiego; luteranie, prawosławni i inne kościoły mają własne, trochę inne przekłady. Tutaj jest tekst katolicki; tam, gdzie kościoły mówią coś inaczej i ma to znaczenie, przeczytasz o tym przy danym wierszu.

Jak sobory w Nicei i Konstantynopolu doszły do tych słów, przeczytasz na stronie o Trójcy Świętej.

Jedno słowo różnicy: filioque

O Duchu Świętym Wschód i Zachód mówią jedno zdanie inaczej. Co tam jest napisane, dlaczego i jak Kościoły się do siebie zbliżają.

Filioque to po łacinie „i (od) Syna”. Chodzi o jedno zdanie o Duchu Świętym: czy pochodzi On od Ojca, czy od Ojca i Syna?

Synod w Toledo (589) dodał to słowo, w Hiszpanii, aby wobec arianizmu podkreślić, że Syn jest w pełni Bogiem. Rozpowszechniło się w państwie Franków; w Rzymie zaczęto je śpiewać we Mszy dopiero około 1014 roku. Stało się jednym z punktów sporu przy rozłamie między Wschodem a Zachodem w 1054 roku.

który od Ojca i Syna pochodzi

Tak modlą się katolicy i większość protestantów.

  • Zachód: „i Syna”

    Kościół katolicki, większość kościołów protestanckich

    Jezus mówi, że pośle Ducha (J 16,7), a Paweł nazywa Go „Duchem Jego Syna”. Duch jest więzią miłości między Ojcem a Synem, jak mówił święty Augustyn. To słowo broni prawdy, że Syn jest we wszystkim jedno z Ojcem.

  • Wschód: „od Ojca”

    Kościoły prawosławne i wschodnie

    J 15,26 mówi dosłownie, że Duch „od Ojca pochodzi”. Ojciec jest jedynym źródłem w Bogu. A tekstu, który ustalił sobór całego Kościoła, nie może zmieniać sama jedna część Kościoła; sobór w Efezie (431) zakazał już układania innego wyznania wiary.

Jest wiele zbliżenia. Już u greckich Ojców Kościoła pojawia się formuła „od Ojca przez Syna”, w której obie strony mogą się odnaleźć. W 1995 roku Watykan napisał, że Ojciec jest jedynym początkiem w Bogu i że łacińskie słowo mówi co innego niż greckie. Wiele katolickich kościołów obrządku wschodniego modli się wyznaniem wiary bez filioque, a biskupi anglikańscy w 1978 roku prosili swoje kościoły, by rozważyły jego pominięcie.

Jak używają ich Kościoły

Te same słowa, w różnych chwilach i każdy Kościół na swój sposób.

  • Katolicy

    W każdą niedzielę i w uroczystości podczas Mszy, po homilii: zwykle wyznanie nicejsko-konstantynopolitańskie, ale można też Skład Apostolski, zwłaszcza w Wielkim Poście i w okresie wielkanocnym. Skład Apostolski należy do chrztu i otwiera różaniec.

  • Prawosławni

    W każdej Boskiej Liturgii śpiewa się albo odmawia wyznanie nicejsko-konstantynopolitańskie, bez filioque, tuż przed modlitwą eucharystyczną, po wezwaniu, by miłować się wzajemnie i jednomyślnie wyznawać wiarę. Skład Apostolski jest tekstem zachodnim i nie jest używany.

  • Protestanci

    Luteranie, reformowani i anglikanie używają obu, często Składu Apostolskiego w niedzielnym nabożeństwie i przy chrzcie. Katechizm Heidelberski (1563) objaśnia Skład Apostolski zdanie po zdaniu, w pytaniach od 23 do 58.

  • Ewangelikalni

    Wiele wspólnot ewangelikalnych i wolnych kościołów nie odmawia wyznania wiary podczas nabożeństwa: chcą mieć za miarę tylko Biblię. Z tym, co mówią wyznania wiary, zwykle się jednak zgadzają, często we własnym wyznaniu zasad wiary.

Więcej o rodzinach Kościołów

Pamiętasz?

Pięć krótkich pytań o tym, co właśnie przeczytałeś.

Pytanie 1 z 5

Co znaczy łacińskie słowo credo?

Przeczytaj najstarsze wyznanie wiary ze wszystkich, w liście Pawła.

Otwórz 1 List do Koryntian 15

Wygoda czytania

Wybierz, co pomaga. Twój wybór zostaje na tym urządzeniu.

Rozmiar tekstu

Wolisz ustawienia swojego urządzenia (powiększenie, czytnik ekranu, tryb ciemny)? Tutaj też działają.