Księga Rodzaju 37–50
Józef w Egipcie
Ulubieniec ojca, sprzedany przez braci, niewolnik, więzień, a potem drugi człowiek w Egipcie. Opowieść o zazdrości i przebaczeniu, i o Bogu, który ze zła wyprowadza dobro.
Od ulubieńca do więźnia
Pierwsza część prowadzi tylko w dół: studnia, targ niewolników, cela. Ale za każdym razem czytamy: PAN był z Józefem.
Krok 1 z 5: Wyjątkowa szata
Wyjątkowa szata
Jakub kocha Józefa bardziej niż pozostałych synów, bo to syn jego starości, syn Racheli. Daje mu wspaniałą szatę. Bracia to widzą i nie potrafią już powiedzieć mu ani jednego życzliwego słowa.
Józef dostał od taty piękny płaszcz. Jego bracia zrobili się zazdrośni.
Tu zdania są podzielone: Hebrajskie słowo jest rzadkie: „wielobarwna”, jak czytają dawne przekłady, albo „z długimi rękawami”, szata dla kogoś, kto nie musi pracować. Tak czy inaczej: znak, że Józef był ulubieńcem ojca.
Sześć snów
Sny wprawiają opowieść w ruch. Józef ma dwa sny, a cztery wyjaśnia. Odwróć karty.
Kłaniające się snopy
Snopy braci kłaniają się snopowi Józefa. Dwadzieścia lat później bracia w Egipcie naprawdę mu się kłaniają.
Słońce, księżyc i jedenaście gwiazd
Także ojciec i matka mu się pokłonią, rozumie Jakub. Strofuje Józefa, ale zachowuje to w pamięci.
Krzew winny z trzema gałązkami
Za trzy dni podczaszy wróci na swoje miejsce i znów będzie podawał faraonowi kielich. Tak się dzieje.
Trzy kosze chleba
Ptaki jedzą z górnego kosza. Za trzy dni piekarz umrze. To też się spełnia.
Siedem tłustych, siedem chudych krów
Siedem lat obfitości, a potem siedem lat głodu, tak ciężkiego, że nikt już nie odczuje dobrych lat.
Siedem pełnych, siedem zeschłych kłosów
To samo jeszcze raz: Bóg pokazuje to dwa razy, bo jest to postanowione i stanie się wkrótce.
Od więźnia do namiestnika
W jeden dzień z celi do pałacu. A potem stają przed nim bracia, nie poznając go.
Krok 1 z 6: Sny faraona
Sny faraona
Faraonowi śni się siedem tłustych krów, które zjada siedem chudych, i siedem pełnych kłosów i siedem zeschłych. Nikt nie umie tego wyjaśnić, aż podczaszy przypomina sobie Józefa. Nie ja, mówi Józef, ale Bóg da faraonowi odpowiedź: nadejdzie siedem lat obfitości, a potem siedem lat głodu.
Królowi śniły się krowy i zboże. Józef to wyjaśnił: najpierw siedem dobrych lat, potem siedem lat głodu.
Droga Józefa
Z doliny Hebronu do studni koło Dotanu, a z karawaną do Egiptu. Później idzie za nim cała rodzina.
Ojciec go posyła
W dolinie Hebronu Jakub posyła Józefa do braci: idź zobaczyć, czy dobrze im się wiedzie.
Tata Jakub powiedział: idź zobaczyć, co słychać u twoich braci.
Józef i Jezus
Już od pierwszych wieków chrześcijanie czytają życie Józefa obok życia Jezusa. Widzisz te linie?
Umiłowany syn swego ojca
Rodzaju 37,3„Ten jest mój Syn umiłowany”
Mateusza 3,17Odrzucony przez braci
Rodzaju 37,4Przyszedł do swoich, a swoi Go nie przyjęli
Jana 1,11Sprzedany za dwadzieścia srebrników
Rodzaju 37,28Zdradzony za trzydzieści srebrników
Mateusza 26,15Kuszony, ale wierny
Rodzaju 39,9Doświadczony we wszystkim, lecz bez grzechu
Hebrajczyków 4,15Niewinnie skazany, obok dwóch więźniów
Rodzaju 40,2–3Ukrzyżowany między dwoma złoczyńcami
Łukasza 23,32–33Z głębi wyniesiony aż do tronu
Rodzaju 41,41–43Zmartwychwstały, zasiada po prawicy Boga
Dzieje Apostolskie 2,32–33Daje chleb głodnemu światu
Rodzaju 41,57„Ja jestem chlebem życia”
Jana 6,35Przebacza tym, którzy go skrzywdzili
Rodzaju 50,19–21„Ojcze, przebacz im”
Łukasza 23,34
Nowy Testament nie kreśli tych linii dosłownie: to sposób czytania z tradycji Kościoła.
Pamiętasz jeszcze?
Sześć pytań o Józefa.
6 pytań o tę opowieść. Przy każdej odpowiedzi znajdziesz miejsce, gdzie o tym przeczytasz.
Pytania, które ludzie zadają
Szczerze, także tam, gdzie chrześcijanie myślą różnie.
Kiedy żył Józef i czy w Egipcie jest po nim ślad?
Genesis noemt geen farao bij naam. Velen plaatsen Jozef in de tijd van de Hyksos, Semitische heersers in de Nijldelta (17e eeuw voor Christus); anderen eerder of later. Een direct spoor van Jozef is niet gevonden. Wel passen veel details bij Egypte: titels aan het hof, de zegelring, het balsemen, de leeftijd van 110 jaar als ideaal.
Czy Józef nie był po prostu zarozumiały?
Hij vertelt zijn dromen zonder veel gevoel voor zijn broers, en Jakob berispt hem. Het verhaal laat zien hoe Jozef verandert: van vaders verwende lieveling tot iemand die zijn broers met tranen vergeeft.
Dlaczego Józef tak wystawiał braci na próbę?
De tekst zegt het niet uitdrukkelijk. Het lijkt erop dat hij wil weten of ze veranderd zijn: zouden ze Benjamin, de andere zoon van Rachel, net zo laten vallen als hem? Juda’s aanbod geeft het antwoord.
Co robi historia Judy i Tamar w środku opowieści o Józefie?
Genesis 38 onderbreekt het verhaal en laat zien hoe ook Juda verandert. Uit Juda en Tamar komt Perez, voorvader van David en van Jezus (Matteüs 1:3).
Czy Józef jest „obrazem” Jezusa?
Het Nieuwe Testament zegt dat niet letterlijk; Stefanus vertelt Jozefs verhaal wel als deel van Gods weg met Israël (Handelingen 7:9–14). Al sinds de kerkvaders zien veel christenen in Jozef een voorafschaduwing van Christus. Dat is een manier van lezen, geen bewering van de tekst zelf.
Księga Wyjścia 1
Nowy faraon
Józef każe braciom obiecać, że zabiorą jego kości, gdy Bóg wyprowadzi ich z Egiptu. Wieki później Mojżesz je zabiera, a pochowane zostają w Sychem.
Pokolenia później pojawia się król, który nie znał Józefa. Lud staje się wielki i zostaje zniewolony. Wtedy zaczyna się historia Mojżesza.
Do Mojżesza i wyjścia z Egiptu