Leren bidden
Bidden, gewoon zoals je bent
Bidden is praten met God, en luisteren. Je kunt het niet verkeerd doen. Hier vind je het gebed dat Jezus zelf leerde, een eenvoudige houvast, een minuut stilte en gebeden die christenen al eeuwen bidden.
Hoe begin je?
Drie dingen om te weten voor je begint. Meer is er niet nodig.
Er zijn geen verkeerde woorden
Bidden is praten met God, zoals je bent. Mooie zinnen zijn niet nodig; een zucht, een naam of 'help' is ook een gebed. Paulus schrijft dat de Geest zelf meebidt als we niet weten wat we moeten zeggen.
Romeinen 8:26Stilte telt ook
Bidden is niet alleen spreken, maar ook luisteren. Elia vond God niet in de storm of het vuur, maar in een zacht suizen. Even stil zijn bij God is al bidden.
1 Koningen 19:12Begin waar je bent
Jezus zegt: ga je kamer in, doe de deur dicht en bid tot je Vader, die in het verborgene is. In de trein, aan het aanrecht of in bed: God is er al. Een vast moment op de dag helpt, maar is geen voorwaarde.
Matteüs 6:6
Het Onzevader
Regel voor regel: wat het betekent, en iets om over na te denken. De Bijbeltekst komt uit Statenvertaling (1637).
Toen de leerlingen vroegen 'Heer, leer ons bidden', gaf Jezus hun dit gebed. Het staat twee keer in de Bijbel: uitgebreid in Matteüs 6 en korter in Lucas 11. Het is het enige gebed dat alle christenen samen bidden: katholieken, orthodoxen en protestanten, in elke taal. Je kunt het opzeggen, maar ook langzaam bidden: één regel, en dan even stil.
Lucas 11:1–4Matteüs 6:9
Gij dan bidt aldus: Onze Vader, Die in de hemelen zijt! Uw Naam worde geheiligd.
Zoals we het bidden:
Onze Vader in de hemel, uw naam worde geheiligd
Wat het betekent
Jezus leert ons God aan te spreken zoals Hij het zelf deed: als Vader, in het Aramees 'Abba'. Niet 'mijn' maar 'onze' Vader: wie bidt, bidt nooit alleen. Gods naam heiligen is vragen dat God gekend en geëerd wordt zoals Hij werkelijk is, ook door ons.
Om bij stil te staan
Hoe klinkt het voor jou om God 'Vader' te noemen? Voor wie een moeilijke vader had, kan dat woord pijn doen. De Bijbel spreekt ook van God die troost zoals een moeder troost (Jesaja 66:13): het gaat om de nabijheid, niet om een rolmodel.
Je mag God 'Vader' noemen. Hij kent jou bij je naam en houdt van je.
Matteüs 6:10
Uw Koninkrijk kome. Uw wil geschiede, gelijk in den hemel alzo ook op de aarde.
Zoals we het bidden:
Uw koninkrijk kome, uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel
Wat het betekent
Het koninkrijk van God is de wereld zoals God haar bedoelt: met recht, vrede en zorg voor wie klein is. We bidden dat dat niet alleen 'later' komt, maar ook hier en nu. Jezus bad zelf in de hof van Getsemane: 'niet mijn wil, maar de uwe'.
Om bij stil te staan
Waar zou je Gods koninkrijk vandaag een beetje willen zien doorbreken: in je straat, je werk, je familie? Misschien ben jij daar een deel van het antwoord.
We vragen dat het op aarde net zo goed en mooi wordt als in de hemel.
Matteüs 6:11
Geef ons heden ons dagelijks brood.
Zoals we het bidden:
Geef ons vandaag ons dagelijks brood
Wat het betekent
Een gebed om wat je nodig hebt om te leven, voor één dag tegelijk, zoals het manna in de woestijn. 'Dagelijks' vertaalt een zeldzaam Grieks woord (epiousios) dat 'voor vandaag' of 'voor morgen' kan betekenen. Veel kerkvaders hoorden er ook het brood van de eucharistie of het avondmaal in.
Om bij stil te staan
Wat heb jij vandaag nodig? Zeg het gewoon. En omdat het 'ons' brood is: wie heeft vandaag brood nodig dat jij kunt delen?
We vragen God om wat we vandaag nodig hebben: eten, een huis en mensen die voor ons zorgen.
Matteüs 6:12
En vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onzen schuldenaren.
Zoals we het bidden:
Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij anderen vergeven
Wat het betekent
Schuld is wat we God en elkaar schuldig blijven aan liefde. Vergeving ontvangen en vergeving doorgeven horen bij elkaar, zegt Jezus meteen na het gebed. Vergeven is niet goedpraten wat er gebeurd is: het is de rekening loslaten.
Om bij stil te staan
Is er iemand die je wilt vergeven, of nog niet kunt vergeven? Je mag ook dat eerlijk tegen God zeggen: 'Help me om het te willen.'
Als we iets fout deden, mogen we sorry zeggen tegen God. En wij vergeven ook anderen.
Verschillen in vertaling en traditie
Matteüs zegt 'schulden', Lucas 'zonden'. Daarom bidden sommige kerken 'schulden', andere 'zonden' of 'overtredingen' (in het Engels 'trespasses'). Ze bedoelen hetzelfde.
Matteüs 6:13
En leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van den boze. Want Uw is het Koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in der eeuwigheid, amen.
Zoals we het bidden:
En breng ons niet in beproeving, maar verlos ons van het kwaad
Wat het betekent
Een gebed om bescherming als het moeilijk wordt. Het Griekse woord kan 'verleiding' betekenen, maar ook 'beproeving'. God verleidt niemand tot het kwade (Jakobus 1:13); we vragen dat Hij ons niet alleen laat in wat ons te zwaar is. 'Het kwaad' kan ook 'de boze' zijn: beide vertalingen zijn mogelijk.
Om bij stil te staan
Waar ben jij kwetsbaar? Je mag God om bescherming vragen, zonder schaamte. Dat is geen zwakte, het is vertrouwen.
We vragen God om ons te helpen kiezen voor het goede, en om ons te beschermen.
Verschillen in vertaling en traditie
De slotzin 'Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen.' staat niet in de oudste handschriften van Matteüs, maar wordt al rond het jaar 100 gebeden (in de Didachè). Daarom staat hij in sommige Bijbels wel en in andere niet. Protestanten bidden hem gewoonlijk mee; in de katholieke mis volgt hij na een kort tussengebed; in de orthodoxe liturgie spreekt de priester hem uit. Franstalige (2017) en Italiaanse (2020) katholieken kozen nieuwe woorden voor 'leid ons niet in verzoeking', om duidelijk te maken dat God niemand in verleiding brengt.
Een eenvoudig patroon
Weet je niet waar te beginnen? Een vast patroon helpt. Kies er een en ga stap voor stap. Je typt niets: je bidt in je hoofd of hardop, op je eigen tempo.
Stap 1 van 4
Aanbidding
Begin bij God zelf. Zeg wie Hij voor jou is, of wat je mooi vindt aan Hem.
BijvoorbeeldGod, U bent groot en goed. U kent mij, en U bent er altijd.
Nu even bidden
Eén minuut stilte bij een kaars. Volg je adem en de korte woorden. Je kunt altijd pauzeren.
Ga rustig zitten. Druk op start wanneer je klaar bent, en kijk naar de kaars.
Gebeden door de eeuwen
Gebeden die christenen van alle kerken al eeuwen bidden. Je mag ze lenen als je eigen woorden opraken.
Altijd
Onrustig is ons hart
Augustinus van Hippo · Rond 400
Groot bent U, Heer, en alle lof waardig.
U hebt ons gemaakt naar U toe,
en onrustig is ons hart
tot het rust vindt in U.
Gebeden door: Alle christenen
Over dit gebed
De eerste zinnen van Augustinus' Belijdenissen, het boek waarin hij zijn leven aan God vertelt. Zestien eeuwen later herkennen nog altijd veel mensen zich in dat onrustige hart.
Ochtend
Christus met mij
Het borstschild van Patrick (Ierland) · 7e–8e eeuw
Christus met mij, Christus voor mij,
Christus achter mij, Christus in mij,
Christus onder mij, Christus boven mij,
Christus rechts van mij, Christus links van mij,
Christus waar ik lig, Christus waar ik zit, Christus waar ik opsta,
Christus in het hart van ieder die aan mij denkt,
Christus in de mond van ieder die over mij spreekt.
Gebeden door: Vooral Keltische, anglicaanse en katholieke christenen
Over dit gebed
Een fragment uit een oud Iers gebed om bescherming, een 'lorica' of borstschild, dat je 's morgens als een harnas aantrekt. De traditie schrijft het toe aan Patrick (5e eeuw), maar de tekst die we hebben is waarschijnlijk enkele eeuwen jonger.
Altijd
Het Jezusgebed
De woestijnvaders, het hart van de orthodoxe traditie · Vanaf de 5e eeuw
Heer Jezus Christus, Zoon van God,
ontferm U over mij, zondaar.
Gebeden door: Orthodoxe christenen, en steeds meer christenen van elke kerk
Over dit gebed
Een gebed van één zin, gegroeid uit de roep van de blinde bij Jericho en de tollenaar in de tempel (Lucas 18). Orthodoxe christenen bidden het steeds opnieuw, vaak op het ritme van de adem en met een gebedssnoer van wol (komboskini of tsjotki), tot het 'gebed van het hart' wordt. Bekend geworden in het westen door het boek 'De pelgrim' (19e eeuw).
Altijd
Maak mij een instrument van uw vrede
Anoniem, later toegeschreven aan Franciscus van Assisi · 1912
Heer, maak mij een instrument van uw vrede.
Waar haat is, laat mij liefde brengen;
waar belediging is, vergeving;
waar twijfel is, geloof;
waar wanhoop is, hoop;
waar duisternis is, licht;
waar verdriet is, vreugde.
Want het is in geven dat we ontvangen,
in vergeven dat ons vergeven wordt,
en in sterven dat we geboren worden tot eeuwig leven.
Gebeden door: Christenen van alle kerken, en ver daarbuiten
Over dit gebed
Bijna iedereen kent dit als 'het gebed van Franciscus', maar het verscheen pas in 1912, zonder naam, in een klein Frans blad (La Clochette). Rond 1920 werd het gedrukt op een prentje met Franciscus erop, en zo kreeg het zijn naam. Het past wel bij zijn geest: hij koos zelf voor armoede en vrede.
Ochtend
Ochtendzegen
Maarten Luther, Kleine Catechismus · 1529
Ik dank U, hemelse Vader, door Jezus Christus, uw lieve Zoon,
dat U mij deze nacht bewaard hebt voor alle schade en gevaar.
Ik bid U: bewaar mij ook vandaag voor zonde en alle kwaad,
zodat alles wat ik doe en ben U welgevallig is.
In uw handen leg ik mijzelf, mijn lichaam en mijn ziel, en alles.
Uw heilige engel zij met mij. Amen.
Gebeden door: Lutherse christenen, en veel anderen
Over dit gebed
Luther schreef bij dit gebed: sta op, maak een kruisteken, en ga dan 'vrolijk aan je werk'. Hij gaf er ook een avondzegen bij, bijna met dezelfde woorden.
Altijd
Eer aan de Vader
De vroege kerk · 4e eeuw
Eer aan de Vader en de Zoon en de heilige Geest,
zoals het was in het begin, en nu, en altijd,
en in de eeuwen der eeuwen. Amen.
Gebeden door: Katholieke, orthodoxe en veel protestantse christenen
Over dit gebed
Een korte lofprijzing van de drie-ene God, gezongen aan het eind van de psalmen in kloosters en kerken. De oudste vorm stamt uit de tijd van de grote concilies.
Altijd
Weesgegroet
Lucas 1, aangevuld in de middeleeuwen · Tweede deel 15e–16e eeuw
Wees gegroet, Maria, vol genade, de Heer is met u.
Gezegend bent u onder de vrouwen,
en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot.
Heilige Maria, moeder van God,
bid voor ons, zondaars,
nu en in het uur van onze dood. Amen.
Gebeden door: Katholieke christenen; orthodoxen bidden een eigen, kortere vorm
Over dit gebed
De eerste helft zijn de woorden van de engel Gabriël en van Elisabet (Lucas 1:28 en 42). In de tweede helft vragen katholieken Maria om voor hen te bidden, zoals je een vriend om gebed vraagt; in de rozenkrans wordt het vele keren herhaald. Orthodoxen bidden met de woorden uit Lucas een eigen lofzang tot de Moeder Gods. De meeste protestanten bidden alleen rechtstreeks tot God, maar lezen de woorden uit Lucas wel met eerbied.
Avond
Lofzang van Simeon
Uit de Bijbel: de oude Simeon met het kind Jezus in zijn armen · 1e eeuw
Nu laat Gij, Heere! Uw dienstknecht gaan in vrede naar Uw woord; Want mijn ogen hebben Uw zaligheid gezien, Die Gij bereid hebt voor het aangezicht van al de volken; Een Licht tot verlichting der heidenen, en tot heerlijkheid van Uw volk Israel.
Gebeden door: Avondgebed van katholieken (completen), orthodoxen (vespers) en anglicanen (evensong)
Over dit gebed
Simeon had zijn hele leven gewacht. Toen hij het kind zag, kon hij in vrede gaan. Daarom bidden christenen deze woorden al vijftien eeuwen aan het eind van de dag, voor het slapengaan.
Avond
Bewaar ons als wij waken
Het avondgebed van de kloosters (completen) · Middeleeuwen
Bewaar ons, Heer, als wij waken,
behoed ons als wij slapen,
zodat wij waken met Christus
en rusten in vrede.
Gebeden door: Katholieke en anglicaanse christenen
Over dit gebed
Het refrein rond de lofzang van Simeon in het laatste gebed van de dag. Na de completen zwijgen de monniken tot de volgende morgen: de 'grote stilte'.
Avond
Doorgrond mij
Uit de Psalmen, toegeschreven aan David · Oude Israël
Doorgrond mij, o God! en ken mijn hart; beproef mij, en ken mijn gedachten. En zie, of bij mij een schadelijke weg zij; en leid mij op den eeuwigen weg.
Gebeden door: Joden en christenen, al drieduizend jaar
Over dit gebed
De psalmen zijn het gebedenboek van de Bijbel: Jezus bad ze zelf. Deze twee verzen worden vaak gebeden bij het terugkijken op de dag, wat goed ging en wat niet.
Altijd
De zegen van Aäron
Uit de Bijbel: de zegen die God aan Mozes gaf voor de priesters · Oude Israël
De HEERE zegene u, en behoede u! De HEERE doe Zijn aangezicht over u lichten, en zij u genadig! De HEERE verheffe Zijn aangezicht over u, en geve u vrede!
Gebeden door: Joden en christenen van alle kerken, vaak aan het eind van de dienst
Over dit gebed
De oudste Bijbeltekst die we op voorwerpen hebben teruggevonden: twee kleine zilveren rolletjes van rond 600 voor Christus, gevonden in Jeruzalem. Je kunt hem bidden voor jezelf, of over iemand anders uitspreken.
Bidden met de Psalmen
De Psalmen zijn het gebedenboek van de Bijbel, voor elk gevoel: vreugde, verdriet, boosheid en vertrouwen. Lees er een langzaam, als je eigen gebed.
Bidden met je lichaam
Christenen bidden knielend, staand, zittend of buigend. Geen houding is beter dan een andere: je lichaam bidt gewoon mee.
Knielen
Je klein maken voor God: uit eerbied, om vergeving te vragen of in grote nood. Daniël knielde drie keer per dag bij zijn open venster.
Katholieken knielen in de mis en bij de aanbidding; veel protestanten bij het persoonlijk gebed.
Daniël 6:11Staan met opgeheven handen
De oudste christelijke gebedshouding: in de catacomben van Rome staan biddende figuren zo afgebeeld. Staan is de houding van de opstanding.
Orthodoxen bidden staande, en knielen traditioneel niet op zondag. Pinkstergemeenten heffen de handen bij de lofprijzing; de priester bidt zo in de mis.
1 Timoteüs 2:8Gevouwen handen
Handen samen, vaak met de ogen dicht: om je te concentreren en de dag even buiten te laten. Een gebaar uit de middeleeuwen, dat elk kind leert.
Overal, maar vooral bekend uit protestantse gezinnen en de kindertijd.
Open handen
Palmen naar boven, op je knieën of voor je uit: klaar om te ontvangen, en om los te laten wat je vasthield.
In stiltegebed en meditatie, bij christenen van alle kerken.
Het kruisteken
Een kruis over jezelf, van voorhoofd naar borst en van schouder naar schouder: 'in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest'. Rond het jaar 200 schrijft Tertullianus al dat christenen een kruisje op hun voorhoofd maken.
Katholieken gaan van links naar rechts, orthodoxen van rechts naar links, met drie vingers samen. Ook veel lutheranen en anglicanen slaan een kruis.
Buigen
Een buiging, of helemaal neerknielen met het voorhoofd op de grond: je hele lichaam bidt mee. 'Kom, laten we ons neerbuigen voor de Heer.'
Orthodoxen maken buigingen (metanieën), vooral in de vastentijd. Ook bij katholieken bij het altaar.
Psalmen 95:6Stil zitten
Gewoon zitten, rechtop en rustig, en God laten spreken. Koning David 'ging zitten voor het aangezicht van de Heer' om te bidden.
In contemplatief gebed (kloosters, Taizé) en bij de quakers, die in stilte samen wachten.
2 Samuël 7:18
Bidden met kinderen
Korte gebedjes voor 's morgens, aan tafel en voor het slapen, om samen met kinderen te bidden.
Gebedjes voor jou
Voor als je wakker wordt, als je gaat eten en als je gaat slapen. Je mag ze samen met papa, mama of iemand anders zeggen.
's Morgens
Dank U, God, voor deze nieuwe dag,
voor de zon en voor mijn bed waar ik in lag.
Wilt U bij mij zijn als ik speel en als ik leer?
Amen, dank U, Heer!
Doe het raam open en kijk eerst even naar buiten.
Aan tafel
Here, zegen dit eten
en de handen die het maakten.
Geef ook eten aan wie honger heeft.
Amen.
Geef elkaar een hand rond de tafel.
Voor het slapen
Ik ga slapen, ik ben moe,
sluit mijn beide oogjes toe.
Here, houd ook deze nacht
over mij getrouw de wacht.
Een heel oud versje, al tweehonderd jaar gebeden. Noem daarna de mensen van wie je houdt.
Mijn gebedslijst
Schrijf de namen op van mensen voor wie je wilt bidden, en kies er af en toe een om nu aan te denken.
Je lijst blijft alleen in deze browser, op dit toestel. Hij wordt nergens naartoe gestuurd, ook niet als je een account hebt.
Nog niemand op je lijst
Nog leeg. Wie komt er als eerste in je gedachten?