Cantare attraverso i secoli

Testo

Toegeschreven aan Rabanus Maurus (9e eeuw)

Melodia

Gregoriaans, achtste modus

1. Veni, Creator Spiritus,
2. mentes tuorum visita:
3. imple superna gratia,
4. quae tu creasti pectora.

Al meer dan duizend jaar zingt de kerk dit lied om de heilige Geest aan te roepen: met Pinksteren, bij wijdingen en zelfs wanneer kardinalen een nieuwe paus kiezen.

Perché può stare qui: Een Latijnse hymne uit de 9e eeuw op een middeleeuwse melodie: al meer dan duizend jaar van iedereen.
Melodia verificata in: Graduale Romanum (1961), p. 150* (GregoBase)

Testo

Maarten Luther (1529)

Melodia

Maarten Luther (1529)

1. Ein feste Burg ist unser Gott,
2. ein gute Wehr und Waffen.
3. Er hilft uns frei aus aller Not,
4. die uns jetzt hat betroffen.
5. Der alt böse Feind
6. mit Ernst er's jetzt meint,
7. groß Macht und viel List
8. sein grausam Rüstung ist,
9. auf Erd ist nicht seinsgleichen.

Het strijdlied van de Reformatie, maar vooral een lied van vertrouwen: hoe groot het gevaar ook is, God is een burcht om in te schuilen.

Perché può stare qui: Woorden en melodie van Luther, die in 1546 stierf. Hier in de gelijkmatige vorm die Bach gebruikte.
Melodia verificata in: J.S. Bach, koraal 'Ein feste Burg ist unser Gott' (sopraanstem)

Bello da cantare insieme

Testo

William Kethe (1561), naar Psalm 100

Melodia

Louis Bourgeois, Geneefs Psalter (1551): 'Old Hundredth'

1. All people that on earth do dwell,
2. sing to the Lord with cheerful voice;
3. him serve with fear, his praise forth tell,
4. come ye before him and rejoice.

De melodie komt uit Genève, waar ze bij Psalm 134 hoorde. Engelse vluchtelingen zongen er Psalm 100 op, en zo werd ze in de Engelstalige wereld 'Old Hundredth': de oude honderdste. Misschien de meest gezongen kerkmelodie ooit.

Perché può stare qui: Een melodie uit het Geneefse Psalter van 1551 met een Engelse berijming van 1561: allebei eeuwen vrij.
Melodia verificata in: Geneefs Psalter 1551, ritmische vorm (Wikipedia, 'Old 100th')

Testo

Martin Rinkart (1636)

Melodia

Johann Crüger (1647)

1. Nun danket alle Gott
2. mit Herzen, Mund und Händen,
3. der große Dinge tut
4. an uns und allen Enden,
5. der uns von Mutterleib
6. und Kindesbeinen an
7. unzählig viel zu gut
8. bis hierher hat getan.

Rinkart was predikant in Eilenburg tijdens de Dertigjarige Oorlog. In één pestjaar begroef hij duizenden mensen, ook zijn eigen vrouw. Toch schreef hij dit danklied, dat later het Duitse Te Deum werd genoemd.

Perché può stare qui: Woorden uit 1636, melodie uit 1647: Rinkart en Crüger stierven in de 17e eeuw.
Melodia verificata in: J.S. Bach, koraal 'Nun danket alle Gott' (sopraanstem)

Bello da cantare insieme

Testo

Isaac Watts (1719), naar Psalm 98

Melodia

Lowell Mason (1839): 'Antioch'

1. Joy to the world! the Lord is come;
2. let earth receive her King;
3. let every heart prepare him room,
4. and heaven and nature sing,
5. and heaven and nature sing,
6. and heaven, and heaven, and nature sing.

Geen kerstlied bedoeld, maar een psalm: Watts las Psalm 98 en zag erin de koning die komt. Nu is het een van de meest gezongen kerstliederen in de Engelstalige wereld.

Perché può stare qui: Woorden van Watts uit 1719, melodie van Mason uit 1839: allebei lang vrij.
Melodia verificata in: Lowell Mason, The Modern Psalmist (1839), nr. 144

Testo

Toegeschreven aan John Francis Wade (ca. 1743)

Melodia

Toegeschreven aan John Francis Wade (ca. 1743)

1. Adeste fideles, laeti triumphantes,
2. venite, venite in Bethlehem.
3. Natum videte Regem angelorum.
4. Venite adoremus,
5. venite adoremus,
6. venite adoremus Dominum.

Het Latijnse origineel van 'Komt allen tezamen'. Wie het schreef is niet helemaal zeker: de oudste handschriften zijn van de Engelse kopiist John Francis Wade, die in Frankrijk woonde.

Perché può stare qui: Een Latijns lied uit het midden van de 18e eeuw: maker en melodie zijn al eeuwen vrij.
Melodia verificata in: Adeste Fideles in F (godsongs.net, abcnotation.com)

Testo

Psalmberijming van 1773 (spelling van nu)

Melodia

Louis Bourgeois, Geneefs Psalter (1551)

1. 't Hijgend hert, der jacht ontkomen,
2. schreeuwt niet sterker naar 't genot
3. van de frisse waterstromen
4. dan mijn ziel verlangt naar God.
5. Ja, mijn ziel dorst naar de HEER;
6. God des levens, ach, wanneer
7. zal ik naad'ren voor uw ogen,
8. in uw huis uw naam verhogen?

Een hert dat na de jacht snakt naar water: zo verlangt de dichter naar God. Generaties Nederlanders kenden dit vers uit het hoofd. Dezelfde melodie kreeg in Duitsland de woorden 'Freu dich sehr'.

Perché può stare qui: Melodie uit 1551 en een berijming uit 1773: allebei al eeuwen vrij. Hier in gelijke noten, zoals de psalmen eeuwenlang in Nederland klonken.
Melodia verificata in: Geneefse melodie van Psalm 42, gelijkmatig (sopraan van Bachs koraal 'Freu dich sehr, o meine Seele', zonder versieringen)

Testo

John Newton (1779)

Melodia

'New Britain', Amerikaanse volksmelodie (gedrukt 1829)

1. Amazing grace! (how sweet the sound)
2. that saved a wretch like me!
3. I once was lost, but now am found,
4. was blind, but now I see.

John Newton was slavenhandelaar. Na een storm op zee kwam hij tot geloof, en later werd hij predikant en tegenstander van de slavenhandel. Hij schreef dit lied over zijn eigen leven: verloren en gevonden, blind en nu ziend.

Perché può stare qui: Newton stierf in 1807; de melodie verscheen in 1829 en werd in 1835 aan zijn woorden gekoppeld.
Melodia verificata in: 'New Britain', Southern Harmony (1835), John Chambers' abc-collectie

Bello da cantare insieme

Testo

Joseph Mohr (1816)

Melodia

Franz Xaver Gruber (1818)

1. Stille Nacht, heilige Nacht!
2. Alles schläft, einsam wacht
3. nur das traute hochheilige Paar.
4. Holder Knabe im lockigen Haar,
5. schlaf in himmlischer Ruh,
6. schlaf in himmlischer Ruh!

Op kerstavond 1818 zongen hulppriester Joseph Mohr en schoolmeester Franz Gruber dit lied voor het eerst, in de kerk van Oberndorf bij Salzburg, met een gitaar. Het is nu in honderden talen vertaald.

Perché può stare qui: Mohr stierf in 1848 en Gruber in 1863: woorden en melodie zijn al lang vrij.
Melodia verificata in: Gruber 1818, zoals gezongen (abcnotation.com; Wikipedia 'Silent Night')

Testo

Reginald Heber (1826)

Melodia

John Bacchus Dykes (1861): 'Nicaea'

1. Holy, holy, holy! Lord God Almighty!
2. Early in the morning our song shall rise to thee;
3. holy, holy, holy! merciful and mighty!
4. God in three Persons, blessed Trinity!

Bisschop Heber schreef het voor Trinitatis, de zondag van de Drie-eenheid. Dykes noemde zijn melodie naar Nicea, de stad van het concilie waar de kerk in 325 over de Drie-eenheid sprak.

Perché può stare qui: Heber stierf in 1826, Dykes in 1876: woorden en melodie zijn al lang vrij.
Melodia verificata in: Dykes, 'Nicaea' (1861), sopraanstem (Wikipedia)

Bello da cantare insieme

Testo

Spiritual, toegeschreven aan Wallace Willis (ca. 1865)

Melodia

Spiritual (ca. 1865), bekend door de Fisk Jubilee Singers

1. Swing low, sweet chariot,
2. comin' for to carry me home;
3. swing low, sweet chariot,
4. comin' for to carry me home.
5. I looked over Jordan, and what did I see,
6. comin' for to carry me home?
7. A band of angels comin' after me,
8. comin' for to carry me home.

Volgens de overlevering gezongen door Wallace Willis, een tot slaaf gemaakte man in het Indianengebied (nu Oklahoma). De Fisk Jubilee Singers zongen het over de hele wereld.

Perché può stare qui: Een spiritual uit de 19e eeuw, al in de jaren 1870 gedrukt: woorden en melodie zijn vrij.
Melodia verificata in: Traditioneel, abc-versie 'Swing Low, Sweet Chariot' (Thornton Rose, abcnotation.com)

Bello da cantare insieme

Testo

Spiritual (19e eeuw), gedrukt door John W. Work Jr. (1907)

Melodia

Spiritual (19e eeuw)

1. Go, tell it on the mountain,
2. over the hills and everywhere;
3. go, tell it on the mountain
4. that Jesus Christ is born.

Een kerstlied uit de spirituals: wat de herders hoorden, moet iedereen weten. Roep het van de bergen!

Perché può stare qui: Het refrein is een 19e-eeuwse spiritual; de uitgave van 1907 is lang vrij, en Work stierf in 1925.
Melodia verificata in: Traditioneel, Paul Hardy's Xmas Tunebook (abcnotation.com)

Bello da cantare insieme

Testo

Anoniem (1885)

Melodia

James R. Murray (1887): 'Mueller'

1. Away in a manger, no crib for a bed,
2. the little Lord Jesus laid down his sweet head.
3. The stars in the bright sky looked down where he lay,
4. the little Lord Jesus, asleep on the hay.

Een wiegelied voor het kind in de kribbe. Lange tijd zei men dat Luther het schreef voor zijn kinderen, maar dat klopt niet: het komt uit Amerika, eind 19e eeuw.

Perché può stare qui: De woorden verschenen in 1885, de melodie in 1887: allebei lang vrij.
Melodia verificata in: Murray, 'Mueller' (1887) (Wikipedia; Folkinfo)

Testo

Oud-Iers gedicht; Engels van Mary Byrne (1905), berijmd door Eleanor Hull (1912)

Melodia

'Slane', Ierse volksmelodie

1. Be thou my vision, O Lord of my heart;
2. naught be all else to me, save that thou art;
3. thou my best thought, by day or by night,
4. waking or sleeping, thy presence my light.

Een Iers gebed dat volgens de traditie teruggaat tot de vroege Ierse kerk. Het origineel is Oud-Iers; hier staat de Engelse berijming van 1912, zoals ze overal gezongen wordt.

Perché può stare qui: De Engelse woorden zijn van 1905 en 1912; Byrne stierf in 1931 en Hull in 1935, dus ze zijn vrij. De melodie is een oude Ierse volkswijs.
Melodia verificata in: 'Slane', The Session (thesession.org)