Música
Cantar através dos séculos
O povo de Deus canta há três mil anos: salmos com a harpa, canto gregoriano nos mosteiros, corais, hinos, spirituals e louvor. Ouve as canções antigas na caixinha de música e descobre a história bíblica por trás delas.
Por agora, as explicações de passagens e livros estão só em neerlandês, e ainda não há texto bíblico em português: por enquanto lês a World English Bible, em inglês. A app em si está em português; as traduções vão seguir-se.
Da harpa de David à banda
Cada época cantou à sua maneira. Para cada uma, uma história, nomes para conhecer e um capítulo para ler.
ca. 1000–400 v.Chr.
De psalmen van David
Het eerste liedboek van Gods volk zit midden in de Bijbel: 150 psalmen om te zingen, te bidden en te klagen. Veel dragen de naam van David, de herdersjongen die harp speelde voor koning Saul. In de tempel zongen koren van Levieten, met harpen, lieren, cimbalen en de ramshoorn. Hoe die liederen klonken weten we niet meer: opschriften als 'op de wijs van De hinde van de dageraad' (Psalm 22) verwijzen naar melodieën die verloren zijn gegaan. De woorden bleven, en worden tot vandaag gezongen.
Para conhecer
- Psalm 23: De HEER is mijn herder
- Psalm 150: Alles wat adem heeft
- De kinnor, Davids lier
1e–4e eeuw
De eerste christenen zingen
De eerste christenen namen de psalmen mee uit de synagoge en maakten er nieuwe liederen bij. Paulus schrijft: 'Zing God met dankbaarheid in uw hart psalmen, hymnen en liederen.' Paulus en Silas zongen zelfs midden in de nacht in de gevangenis. Veel uitleggers denken dat Filippenzen 2 en Kolossenzen 1 stukjes uit zulke vroege liederen bevatten. Rond het jaar 112 schreef de Romeinse bestuurder Plinius dat christenen voor zonsopgang samenkwamen om 'een lied voor Christus als voor een god' te zingen.
Para conhecer
- Phos hilaron: 'Vriendelijk licht' (3e eeuw)
- De hymne van Oxyrhynchus: de oudste christelijke hymne mét noten (3e eeuw)
- Ambrosius van Milaan (4e eeuw)
ca. 600–1200
Gregoriaans: zingen in de kloosters
In kloosters zongen monniken en zusters elke dag, van voor zonsopgang tot de avond, de psalmen en het gebed van de kerk. Eenstemmig en in het Latijn, zonder vaste maat: de melodie volgt de woorden als een ademhaling. Het heet 'gregoriaans' naar paus Gregorius de Grote (rond 600), al kreeg de zang zijn vorm pas eeuwen later. Eerst werd alles uit het hoofd geleerd; daarna kwamen tekentjes boven de tekst. Rond 1025 werkte de monnik Guido van Arezzo de notenbalk uit en bedacht hij de namen ut-re-mi, waaruit ons do-re-mi groeide.
Para conhecer
- Te Deum (4e eeuw)
- Veni Creator Spiritus (9e eeuw)
- Ut queant laxis: het lied van do-re-mi
Na caixinha de música
16e–17e eeuw
Reformatie: koralen en psalters
Maarten Luther wilde dat niet alleen het koor, maar de hele gemeente zong, in de eigen taal. Hij schreef zelf liederen, zoals 'Ein feste Burg' over Psalm 46. In Genève liet Johannes Calvijn alle 150 psalmen berijmen in het Frans, op nieuwe melodieën van onder anderen Louis Bourgeois. In 1562 was het Geneefse Psalter af. Die melodieën reisden de wereld rond: de Nederlanders zongen ze eerst met de berijming van Petrus Datheen (1566), later met die van 1773. In de Dertigjarige Oorlog schreef Martin Rinkart te midden van pest en honger het danklied 'Nun danket alle Gott'.
Para conhecer
- Het Geneefse Psalter (1562)
- Johann Sebastian Bach zette honderden koralen voor koor
- De psalmberijming van 1773
Na caixinha de música
18e–19e eeuw
Het grote hymnenlied
Isaac Watts vond dat christenen niet alleen de psalmen mochten zingen, maar ook over Jezus in eigen woorden. Hij wordt de vader van de Engelse hymne genoemd. Charles Wesley schreef er duizenden, en de vroegere slavenhandelaar John Newton schreef 'Amazing Grace'. In een dorpje bij Salzburg werd op kerstavond 1818 voor het eerst 'Stille Nacht' gezongen, met gitaar, omdat het orgel het niet deed (zo wil het verhaal). Na een scheepsramp in 1873, waarbij zijn vier dochters omkwamen, schreef Horatio Spafford 'It Is Well with My Soul'.
Para conhecer
- Charles Wesley: 'Hark! the Herald Angels Sing' (1739)
- Horatio Spafford: 'It Is Well with My Soul' (1873)
- Fanny Crosby, de blinde dichteres van 'Blessed Assurance' (1873)
Na caixinha de música
19e–20e eeuw
Spirituals en gospel
Tot slaaf gemaakte Afrikanen in Amerika zongen over Mozes die het volk bevrijdde, over de Jordaan en over de wagen die Elia naar de hemel bracht. In die liederen klonken geloof, verdriet en hoop op vrijheid tegelijk. Of sommige liederen geheime boodschappen voor vluchtelingen bevatten, weten historici niet zeker. De Fisk Jubilee Singers, studenten van een school voor vrijgelaten slaven, maakten de spirituals vanaf 1871 bekend in de hele wereld. Uit spirituals en blues groeide later de gospel, met zangers als Mahalia Jackson.
Para conhecer
- Fisk Jubilee Singers (vanaf 1871)
- 'Were You There' (gedrukt in 1899)
- Thomas A. Dorsey, 'vader van de gospel'
Na caixinha de música
vanaf 1940
Taizé: eenvoudig en samen
In 1940 begon frère Roger in het Franse dorpje Taizé een kleine gemeenschap van broeders uit verschillende kerken. Er kwamen steeds meer jongeren op af, uit heel Europa. Om samen te kunnen zingen, in veel talen tegelijk, ontstonden korte liederen die vaak herhaald worden, als een gebed dat in je blijft hangen. De meeste schreef de componist Jacques Berthier. Die liederen zijn auteursrechtelijk beschermd: de gemeenschap deelt ze zelf, daarom staan ze hier niet.
Para conhecer
- Frère Roger (1915–2005)
- Jacques Berthier (1923–1994)
- Elk jaar tienduizenden jongeren in Taizé
1960–nu
Opwekking en worship
Vanaf de jaren zestig kwamen gitaar, drums en eenvoudige liederen de kerk binnen, eerst in de Jesus Movement in Amerika. Daarna volgden de grote worshipbewegingen, zoals Vineyard, Hillsong en Bethel, en nieuwe hymnen van schrijvers als Keith en Kristyn Getty. In Nederland en Vlaanderen zingen veel kerken uit de bundel van Opwekking, die al decennia elk jaar aangroeit. Deze liederen zijn van hun makers en uitgevers: hieronder staat waar ze over gaan, de woorden en muziek vind je bij hen.
Para as canções de hojePara conhecer
- Opwekking en Kinderopwekking
- Psalmen voor Nu
- Hillsong, Bethel, Elevation
A caixinha de música
Canções antigas que pertencem a todos, com a primeira estrofe na língua em que foram escritas. Carrega em tocar: a caixinha toca a melodia e a linha que soa acende-se.
Pronta para tocar
Veni Creator Spiritus
O som só começa quando carregas em tocar. Esc para a música.
Veni Creator Spiritus
- Letra
- Toegeschreven aan Rabanus Maurus (9e eeuw)
- Melodia
- Gregoriaans, achtste modus
- Veni, Creator Spiritus,
- mentes tuorum visita:
- imple superna gratia,
- quae tu creasti pectora.
Al meer dan duizend jaar zingt de kerk dit lied om de heilige Geest aan te roepen: met Pinksteren, bij wijdingen en zelfs wanneer kardinalen een nieuwe paus kiezen.
A canção da história
Handelingen 2Met Pinksteren komt de heilige Geest als wind en vuur: 'Kom, Schepper Geest' bidt om diezelfde Geest.
Porque pode estar aqui: Een Latijnse hymne uit de 9e eeuw op een middeleeuwse melodie: al meer dan duizend jaar van iedereen.
Melodia verificada em: Graduale Romanum (1961), p. 150* (GregoBase)Ein feste Burg ist unser Gott
- Letra
- Maarten Luther (1529)
- Melodia
- Maarten Luther (1529)
- Ein feste Burg ist unser Gott,
- ein gute Wehr und Waffen.
- Er hilft uns frei aus aller Not,
- die uns jetzt hat betroffen.
- Der alt böse Feind
- mit Ernst er's jetzt meint,
- groß Macht und viel List
- sein grausam Rüstung ist,
- auf Erd ist nicht seinsgleichen.
Het strijdlied van de Reformatie, maar vooral een lied van vertrouwen: hoe groot het gevaar ook is, God is een burcht om in te schuilen.
A canção da história
Psalm 46'God is ons een toevlucht en een sterkte': Luther maakte van Psalm 46 een lied over God als vaste burcht.
Porque pode estar aqui: Woorden en melodie van Luther, die in 1546 stierf. Hier in de gelijkmatige vorm die Bach gebruikte.
Melodia verificada em: J.S. Bach, koraal 'Ein feste Burg ist unser Gott' (sopraanstem)All People That on Earth Do Dwell
Bom para cantar juntos
- Letra
- William Kethe (1561), naar Psalm 100
- Melodia
- Louis Bourgeois, Geneefs Psalter (1551): 'Old Hundredth'
- All people that on earth do dwell,
- sing to the Lord with cheerful voice;
- him serve with fear, his praise forth tell,
- come ye before him and rejoice.
De melodie komt uit Genève, waar ze bij Psalm 134 hoorde. Engelse vluchtelingen zongen er Psalm 100 op, en zo werd ze in de Engelstalige wereld 'Old Hundredth': de oude honderdste. Misschien de meest gezongen kerkmelodie ooit.
A canção da história
Psalm 100'Juich de HEER toe, heel de aarde': dit lied is Psalm 100, op rijm gezet om samen te zingen.
Porque pode estar aqui: Een melodie uit het Geneefse Psalter van 1551 met een Engelse berijming van 1561: allebei eeuwen vrij.
Melodia verificada em: Geneefs Psalter 1551, ritmische vorm (Wikipedia, 'Old 100th')Nun danket alle Gott
- Letra
- Martin Rinkart (1636)
- Melodia
- Johann Crüger (1647)
- Nun danket alle Gott
- mit Herzen, Mund und Händen,
- der große Dinge tut
- an uns und allen Enden,
- der uns von Mutterleib
- und Kindesbeinen an
- unzählig viel zu gut
- bis hierher hat getan.
Rinkart was predikant in Eilenburg tijdens de Dertigjarige Oorlog. In één pestjaar begroef hij duizenden mensen, ook zijn eigen vrouw. Toch schreef hij dit danklied, dat later het Duitse Te Deum werd genoemd.
A canção da história
1 Tessalonicenzen 5'Dank God onder alle omstandigheden': Rinkart dankte midden in oorlog en pest.
Porque pode estar aqui: Woorden uit 1636, melodie uit 1647: Rinkart en Crüger stierven in de 17e eeuw.
Melodia verificada em: J.S. Bach, koraal 'Nun danket alle Gott' (sopraanstem)Joy to the World
Bom para cantar juntos
- Letra
- Isaac Watts (1719), naar Psalm 98
- Melodia
- Lowell Mason (1839): 'Antioch'
- Joy to the world! the Lord is come;
- let earth receive her King;
- let every heart prepare him room,
- and heaven and nature sing,
- and heaven and nature sing,
- and heaven, and heaven, and nature sing.
Geen kerstlied bedoeld, maar een psalm: Watts las Psalm 98 en zag erin de koning die komt. Nu is het een van de meest gezongen kerstliederen in de Engelstalige wereld.
A canção da história
Psalm 98'Juich de HEER toe, heel de aarde … de rivieren klappen in de handen': Watts maakte van Psalm 98 een lied over de Koning die komt.
Porque pode estar aqui: Woorden van Watts uit 1719, melodie van Mason uit 1839: allebei lang vrij.
Melodia verificada em: Lowell Mason, The Modern Psalmist (1839), nr. 144Adeste fideles
- Letra
- Toegeschreven aan John Francis Wade (ca. 1743)
- Melodia
- Toegeschreven aan John Francis Wade (ca. 1743)
- Adeste fideles, laeti triumphantes,
- venite, venite in Bethlehem.
- Natum videte Regem angelorum.
- Venite adoremus,
- venite adoremus,
- venite adoremus Dominum.
Het Latijnse origineel van 'Komt allen tezamen'. Wie het schreef is niet helemaal zeker: de oudste handschriften zijn van de Engelse kopiist John Francis Wade, die in Frankrijk woonde.
A canção da história
Lucas 2De herders gaan haastig naar Betlehem om het kind te zien: 'Kom, gelovigen, naar Betlehem.'
Porque pode estar aqui: Een Latijns lied uit het midden van de 18e eeuw: maker en melodie zijn al eeuwen vrij.
Melodia verificada em: Adeste Fideles in F (godsongs.net, abcnotation.com)Psalm 42: 't Hijgend hert
- Letra
- Psalmberijming van 1773 (spelling van nu)
- Melodia
- Louis Bourgeois, Geneefs Psalter (1551)
- 't Hijgend hert, der jacht ontkomen,
- schreeuwt niet sterker naar 't genot
- van de frisse waterstromen
- dan mijn ziel verlangt naar God.
- Ja, mijn ziel dorst naar de HEER;
- God des levens, ach, wanneer
- zal ik naad'ren voor uw ogen,
- in uw huis uw naam verhogen?
Een hert dat na de jacht snakt naar water: zo verlangt de dichter naar God. Generaties Nederlanders kenden dit vers uit het hoofd. Dezelfde melodie kreeg in Duitsland de woorden 'Freu dich sehr'.
A canção da história
Psalm 42'Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar u, o God': de berijming volgt Psalm 42 regel voor regel.
Porque pode estar aqui: Melodie uit 1551 en een berijming uit 1773: allebei al eeuwen vrij. Hier in gelijke noten, zoals de psalmen eeuwenlang in Nederland klonken.
Melodia verificada em: Geneefse melodie van Psalm 42, gelijkmatig (sopraan van Bachs koraal 'Freu dich sehr, o meine Seele', zonder versieringen)Amazing Grace
- Letra
- John Newton (1779)
- Melodia
- 'New Britain', Amerikaanse volksmelodie (gedrukt 1829)
- Amazing grace! (how sweet the sound)
- that saved a wretch like me!
- I once was lost, but now am found,
- was blind, but now I see.
John Newton was slavenhandelaar. Na een storm op zee kwam hij tot geloof, en later werd hij predikant en tegenstander van de slavenhandel. Hij schreef dit lied over zijn eigen leven: verloren en gevonden, blind en nu ziend.
A canção da história
Johannes 9'Ik was blind en nu kan ik zien,' zegt de man die Jezus genas. Newton gebruikte die woorden voor zijn eigen verhaal.
Porque pode estar aqui: Newton stierf in 1807; de melodie verscheen in 1829 en werd in 1835 aan zijn woorden gekoppeld.
Melodia verificada em: 'New Britain', Southern Harmony (1835), John Chambers' abc-collectieStille Nacht, heilige Nacht
Bom para cantar juntos
- Letra
- Joseph Mohr (1816)
- Melodia
- Franz Xaver Gruber (1818)
- Stille Nacht, heilige Nacht!
- Alles schläft, einsam wacht
- nur das traute hochheilige Paar.
- Holder Knabe im lockigen Haar,
- schlaf in himmlischer Ruh,
- schlaf in himmlischer Ruh!
Op kerstavond 1818 zongen hulppriester Joseph Mohr en schoolmeester Franz Gruber dit lied voor het eerst, in de kerk van Oberndorf bij Salzburg, met een gitaar. Het is nu in honderden talen vertaald.
A canção da história
Lucas 2Jozef en Maria in Betlehem, het kind in de voederbak, de nacht van de herders: alles uit Lucas 2.
Porque pode estar aqui: Mohr stierf in 1848 en Gruber in 1863: woorden en melodie zijn al lang vrij.
Melodia verificada em: Gruber 1818, zoals gezongen (abcnotation.com; Wikipedia 'Silent Night')Holy, Holy, Holy! Lord God Almighty
- Letra
- Reginald Heber (1826)
- Melodia
- John Bacchus Dykes (1861): 'Nicaea'
- Holy, holy, holy! Lord God Almighty!
- Early in the morning our song shall rise to thee;
- holy, holy, holy! merciful and mighty!
- God in three Persons, blessed Trinity!
Bisschop Heber schreef het voor Trinitatis, de zondag van de Drie-eenheid. Dykes noemde zijn melodie naar Nicea, de stad van het concilie waar de kerk in 325 over de Drie-eenheid sprak.
A canção da história
Openbaring 4Rond Gods troon zingen de hemelse wezens dag en nacht: 'Heilig, heilig, heilig is de Heer, God, de Almachtige.'
Porque pode estar aqui: Heber stierf in 1826, Dykes in 1876: woorden en melodie zijn al lang vrij.
Melodia verificada em: Dykes, 'Nicaea' (1861), sopraanstem (Wikipedia)Swing Low, Sweet Chariot
Bom para cantar juntos
- Letra
- Spiritual, toegeschreven aan Wallace Willis (ca. 1865)
- Melodia
- Spiritual (ca. 1865), bekend door de Fisk Jubilee Singers
- Swing low, sweet chariot,
- comin' for to carry me home;
- swing low, sweet chariot,
- comin' for to carry me home.
- I looked over Jordan, and what did I see,
- comin' for to carry me home?
- A band of angels comin' after me,
- comin' for to carry me home.
Volgens de overlevering gezongen door Wallace Willis, een tot slaaf gemaakte man in het Indianengebied (nu Oklahoma). De Fisk Jubilee Singers zongen het over de hele wereld.
A canção da história
2 Koningen 2Elia wordt met een wagen van vuur naar de hemel gehaald, aan de overkant van de Jordaan: de 'sweet chariot' van dit lied.
Porque pode estar aqui: Een spiritual uit de 19e eeuw, al in de jaren 1870 gedrukt: woorden en melodie zijn vrij.
Melodia verificada em: Traditioneel, abc-versie 'Swing Low, Sweet Chariot' (Thornton Rose, abcnotation.com)Go, Tell It on the Mountain
Bom para cantar juntos
- Letra
- Spiritual (19e eeuw), gedrukt door John W. Work Jr. (1907)
- Melodia
- Spiritual (19e eeuw)
- Go, tell it on the mountain,
- over the hills and everywhere;
- go, tell it on the mountain
- that Jesus Christ is born.
Een kerstlied uit de spirituals: wat de herders hoorden, moet iedereen weten. Roep het van de bergen!
A canção da história
Lucas 2De herders vertellen iedereen wat ze over het kind gehoord hebben, en iedereen staat versteld.
Porque pode estar aqui: Het refrein is een 19e-eeuwse spiritual; de uitgave van 1907 is lang vrij, en Work stierf in 1925.
Melodia verificada em: Traditioneel, Paul Hardy's Xmas Tunebook (abcnotation.com)Away in a Manger
Bom para cantar juntos
- Letra
- Anoniem (1885)
- Melodia
- James R. Murray (1887): 'Mueller'
- Away in a manger, no crib for a bed,
- the little Lord Jesus laid down his sweet head.
- The stars in the bright sky looked down where he lay,
- the little Lord Jesus, asleep on the hay.
Een wiegelied voor het kind in de kribbe. Lange tijd zei men dat Luther het schreef voor zijn kinderen, maar dat klopt niet: het komt uit Amerika, eind 19e eeuw.
A canção da história
Lucas 2'Ze wikkelde hem in doeken en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was.'
Porque pode estar aqui: De woorden verschenen in 1885, de melodie in 1887: allebei lang vrij.
Melodia verificada em: Murray, 'Mueller' (1887) (Wikipedia; Folkinfo)Be Thou My Vision
- Letra
- Oud-Iers gedicht; Engels van Mary Byrne (1905), berijmd door Eleanor Hull (1912)
- Melodia
- 'Slane', Ierse volksmelodie
- Be thou my vision, O Lord of my heart;
- naught be all else to me, save that thou art;
- thou my best thought, by day or by night,
- waking or sleeping, thy presence my light.
Een Iers gebed dat volgens de traditie teruggaat tot de vroege Ierse kerk. Het origineel is Oud-Iers; hier staat de Engelse berijming van 1912, zoals ze overal gezongen wordt.
A canção da história
Psalm 27'De HEER is mijn licht en mijn redding': het lied bidt dat God het licht is waarmee je kijkt, dag en nacht.
Porque pode estar aqui: De Engelse woorden zijn van 1905 en 1912; Byrne stierf in 1931 en Hull in 1935, dus ze zijn vrij. De melodie is een oude Ierse volkswijs.
Melodia verificada em: 'Slane', The Session (thesession.org)
Canções de hoje
Também hoje os cristãos escrevem canções novas. Aqui podes ler sobre o que falam algumas canções conhecidas.
Estas canções pertencem aos seus autores e editoras. Por isso não há aqui letras nem música, apenas o tema de cada uma. As próprias canções encontras junto dos seus autores.
In Christ Alone
Para adultosKeith Getty en Stuart Townend · 2001
Een nieuwe hymne die het hele verhaal vertelt: Jezus' geboorte, kruis en opstanding, en wat dat betekent voor wie op hem vertrouwt.
Romeinen 810,000 Reasons (Bless the Lord)
Para toda a famíliaMatt Redman en Jonas Myrin · 2011
Een lofzang op Psalm 103: elke dag een nieuwe reden om God te danken, tot het einde van je leven.
Psalm 103How Great Is Our God
Para adultosChris Tomlin, Jesse Reeves en Ed Cash · 2004
Over de grootheid van God, de Schepper vol licht, en de Drie-eenheid.
Oceans (Where Feet May Fail)
Para adultosHillsong UNITED · 2013
Het verhaal van Petrus die over het water naar Jezus loopt, als beeld voor vertrouwen waar je geen grond meer voelt.
Matteüs 14Way Maker
Para toda a famíliaSinach · 2015
Een lied uit Nigeria over God die een weg maakt waar geen weg is, die wonderen doet en zijn beloften houdt.
Jesaja 43The Blessing
Para toda a famíliaKari Jobe, Cody Carnes en Elevation Worship · 2020
De oude zegen van Aäron, 'De HEER zegene u en behoede u', gezongen voor elkaar en voor de generaties na ons.
Numeri 6Shine, Jesus, Shine
Para toda a famíliaGraham Kendrick · 1987
Een gebed dat het licht van Jezus het land vult: hij is het licht van de wereld.
Johannes 8Kinderopwekking
Para criançasStichting Opwekking
Een bundel vrolijke christelijke kinderliedjes om mee te zingen en te bewegen, met elk jaar nieuwe liedjes.
Elly & Rikkert
Para criançasElly en Rikkert Zuiderveld
Een Nederlands duo dat al tientallen jaren christelijke liedjes voor kinderen maakt, over God en de Bijbel en het gewone leven.
Psalmen voor Nu
Para adultosEen groep Nederlandse dichters en muzikanten
Psalmen in de taal en de muziek van vandaag: elke psalm een nieuw lied, dicht bij de oude tekst.
Toca tu mesmo a harpa
David tocava harpa para o rei Saul. Agora é a tua vez! Toca nas cordas: todas as notas combinam, por isso soa sempre bonito.
Dica: também podes tocar com as teclas de 1 a 8.