30 dni
Wielka historia w 30 dni
Od stworzenia do nowego stworzenia: wielka linia Biblii, jeden rozdział dziennie.
Biblia to biblioteka 66 ksiąg, spisanych przez wielu ludzi na przestrzeni ponad tysiąca lat. A jednak opowiada jedną historię: Bóg stwarza świat, ludzie się odwracają, a Bóg idzie za nimi, aż wszystko stanie się nowe. Przez trzydzieści dni czytasz węzły tej nici, nie wszystko. Każdy dzień krótko mówi, co wydarzyło się od poprzedniego. Jeden rozdział zajmuje około dziesięciu minut.
Przeczytane dni: 0 z 30
- Dzień 1Czytaj: Rodzaju 1
Na początku
Historia nie zaczyna się od człowieka, lecz od Boga, który mówi: „Niech się stanie światłość”. Inne opowieści o stworzeniu z tamtych czasów, jak babilońska Enuma elisz, czynią ze słońca i księżyca bogów; Księga Rodzaju nazywa je po prostu „światłami”. Chrześcijanie różnią się w tym, jak czytać sześć dni. Wszyscy jednak czytają to: wszystko zostało stworzone dobre, a człowiek jest stworzony na obraz Boga (1:27).
Jesteś stworzony na obraz Boga. Co to mówi o tobie i o ludziach obok ciebie?
- Dzień 2Czytaj: Rodzaju 3
Gdzie jesteś?
Wąż sieje nieufność: „Czy rzeczywiście Bóg powiedział…?” (3:1). Ludzie jedzą, wstydzą się i ukrywają. Ale Bóg przychodzi ich szukać: „Gdzie jesteś?” (3:9). Od czasów Ireneusza (II wiek) wielu chrześcijan czyta w 3:15, w potomstwie niewiasty, które zmiażdży głowę węża, pierwszą zapowiedź ewangelii; inni czytają to ogólniej, jako walkę między człowiekiem a złem.
Bóg nie pyta „co zrobiłeś?”, lecz „gdzie jesteś?”. Co byś odpowiedział?
- Dzień 3Czytaj: Rodzaju 12
Abraham: idź!
Po upadku przychodzą zabójstwo, potop i wieża Babel (Rodzaju 4–11): jest coraz gorzej. Wtedy Bóg zaczyna od nowa, od jednego człowieka. Abram ma wyruszyć, nie wiedząc dokąd. Obietnica: ziemia, potomstwo i „w tobie będą błogosławione wszystkie rodzaje ziemi” (12:3). Zaraz potem Abram kłamie w Egipcie: nosiciel obietnicy nie jest bohaterem.
Bóg zaczyna swój plan dla „wszystkich rodzajów ziemi” od jednego niedoskonałego człowieka. Co to mówi o tym, jak Bóg działa?
- Dzień 4Czytaj: Rodzaju 22
Bóg upatrzy
Trudny rozdział i możesz go tak odczuwać. Abraham ma złożyć w ofierze swego syna Izaaka, a Bóg powstrzymuje go w ostatniej chwili. Na pytanie Izaaka Abraham odpowiada: „Bóg upatrzy sobie baranka na ofiarę całopalną” (22:8). W myśli żydowskiej ta historia nazywa się Akeda, „związanie”. Chrześcijanie bardzo wcześnie widzieli w niej cień Ojca, który nie oszczędził własnego Syna (Rzymian 8:32).
Co mówi o Bogu imię, które Abraham nadaje temu miejscu, „Pan upatrzy” (22:14)?
- Dzień 5Czytaj: Wyjścia 3
Płonący krzew
Wieki później potomkowie Abrahama są niewolnikami w Egipcie. Badacze różnią się co do tego, kiedy dokładnie nastąpiło wyjście: niektórzy myślą o XV wieku przed Chr. (na podstawie 1 Królewskiej 6:1), wielu o XIII wieku, a niektórzy wątpią w wyjście na taką skalę. Bóg mówi do Mojżesza: „Widziałem utrapienie ludu mego” (3:7). Jego imię: „Jestem, który jestem” (3:14).
Bóg widzi, słyszy i zstępuje (3:7–8). Co to znaczy dla kogoś, kto dziś utknął?
- Dzień 6Czytaj: Wyjścia 12
Pascha
Ostatnia plaga jest najcięższa: śmierć pierworodnych. Kto pomaże krwią baranka odrzwia, tego niszczyciel omija. Izrael ma co roku wspominać tę noc (12:14), a Żydzi obchodzą Pesach do dziś. Według ewangelii ostatni posiłek Jezusa był wieczerzą paschalną, a Paweł pisze: „Pascha nasza, Chrystus, za nas ofiarowany jest” (1 Koryntian 5:7).
Dlaczego Bóg chce, by Jego lud co roku na nowo opowiadał o tej nocy, także dzieciom (12:26–27)?
- Dzień 7Czytaj: Wyjścia 14
Przez morze
Wojsko faraona depcze Izraelowi po piętach, przed nimi morze. Mojżesz mówi: „Pan będzie walczył za was, a wy milczeć będziecie” (14:14). Hebrajski mówi o „Morzu Sitowia”; nikt nie wie na pewno, gdzie dokładnie leżało. Paweł zobaczy później w tym przejściu obraz chrztu (1 Koryntian 10:1–2): z niewoli do wolności, przez wodę.
„Wy milczeć będziecie.” Gdzie powinieneś pozwolić Bogu walczyć za ciebie, zamiast robić to samemu?
- Dzień 8Czytaj: Wyjścia 20
Dziesięć słów
Pod górą Synaj Bóg zawiera przymierze ze swoim ludem. Dziesięć przykazań nie zaczyna się od rozkazu, lecz od tego, co Bóg już zrobił: „Jam jest Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli” (20:2). Najpierw wyzwolenie, potem droga, by pozostać wolnym. Sposób liczenia dziesięciu różni się między tradycjami. Jezus streszcza je później w dwóch: kochać Boga i bliźniego (Marka 12:29–31).
Co się zmienia, gdy czytasz przykazania jako odpowiedź na wyzwolenie, a nie jako warunek?
- Dzień 9Czytaj: Kapłańska 16
Wielki Dzień Pojednania
Na pustyni Izrael buduje namiot dla Boga, przybytek. Raz w roku arcykapłan wchodzi do miejsca najświętszego. Jeden kozioł zostaje złożony w ofierze, drugi wynosi grzechy na pustynię: „w ten dzień będzie dokonane oczyszczenie za was” (16:30). Żydzi wciąż obchodzą Jom Kipur, od roku 70 po Chr. bez świątyni. List do Hebrajczyków (9) widzi w Jezusie arcykapłana, który wchodzi raz na zawsze.
Co mówi to, że sam Bóg daje drogę powrotu, zanim ktokolwiek o nią poprosi?
- Dzień 10Czytaj: Jozuego 24
Wybrać, komu służysz
Po czterdziestu latach na pustyni Izrael wchodzi do ziemi pod wodzą Jozuego. Archeolodzy i komentatorzy różnią się co do tego, jak dokładnie przebiegało to osiedlenie, a opowieści wojenne również rodzą pytania. W pożegnalnej mowie Jozue opowiada całą historię od nowa, od Abrahama (24:2–13). Potem wybór: „ja i dom mój służyć będziemy Panu” (24:15).
Jozue najpierw opowiada, co Bóg zrobił, a dopiero potem prosi o wybór. Co ty wybierasz dzisiaj?
- Dzień 11Czytaj: 1 Samuela 16
Najmłodszy zostaje namaszczony
Po czasach sędziów Izrael chce króla, jak inne narody (1 Samuela 8). Saul zaczyna dobrze, ale idzie własną drogą. Samuel ma namaścić nowego króla w Betlejem, i nie jest to najsilniejszy syn, lecz najmłodszy, pasterz: „człowiek patrzy na to, co jest przed oczami, ale Pan patrzy na serce” (16:7). „Namaszczony” to po hebrajsku „mesjasz”, po grecku „christos”.
Co zobaczyłby Bóg, patrząc w twoje serce, poza tym, co widzą inni?
- Dzień 12Czytaj: 2 Samuela 7
Dom dla Dawida
Dawid jest królem w Jerozolimie i chce zbudować Bogu dom, świątynię. Ale Bóg odwraca sprawę: to Ja zbuduję tobie dom, ród królewski, który będzie trwał na wieki (7:16). Z tej obietnicy rodzi się oczekiwanie „Syna Dawida”. Wraca ona przy zapowiedzi narodzin Jezusa: „da mu Pan Bóg stolicę Dawida, ojca jego” (Łukasza 1:32).
Dawid chce coś zrobić dla Boga, a Bóg najpierw chce coś zrobić dla Dawida. Znasz to?
- Dzień 13Czytaj: 1 Królewska 18
Eliasz na Karmelu
Po Salomonie królestwo rozpada się na dwa: Izrael na północy i Judę na południu (1 Królewska 12). Król Achab i jego żona Izebel służą Baalowi. Bóg posyła proroków, ludzi, którzy wzywają lud z powrotem do przymierza. Eliasz rzuca ludowi wyzwanie: „Dokądże chromać będziecie na obie strony?” (18:21). Później Malachiasz mówi, że Eliasz powróci, a Jezus widzi to spełnione w Janie Chrzcicielu (Mateusza 11:14).
Gdzie ty chromiesz na obie strony?
- Dzień 14Czytaj: 2 Królewska 25
Jerozolima upada
Królestwo północne zostało podbite przez Asyrię już w 722 r. przed Chr. (2 Królewska 17). Teraz Babilon niszczy Jerozolimę i świątynię, w 587 lub 586 r. przed Chr. (badacze różnią się co do roku), i uprowadza lud. Wygląda to na koniec obietnic. A jednak księga kończy się małym światłem: król Jojachin wychodzi z więzienia i jada przy stole króla (25:27–30). Gliniane tabliczki z Babilonu wspominają jego racje żywności.
Księga nie kończy się rozwiązaniem, lecz małym znakiem. Jakie są małe znaki nadziei w twoim życiu?
- Dzień 15Czytaj: Jeremiasza 31
Nowe przymierze
Jeremiasz sam przeżył upadek Jerozolimy i był często wyśmiewany za swoje orędzie. Pośród żałoby (Rachel płacząca nad swoimi dziećmi, 31:15) Bóg mówi o nowym przymierzu: „Dam zakon mój do wnętrzności ich, i na sercu ich napiszę go” (31:33). Jezus podejmuje to słowo przy ostatniej wieczerzy: „Ten kielich jest nowym testamentem we krwi mojej” (Łukasza 22:20).
Jaka jest różnica między prawem na kamiennych tablicach a prawem w twoim sercu?
- Dzień 16Czytaj: Ezechiela 37
Suche kości
Ezechiel jest z wygnańcami w Babilonie. Mówią oni: „Wyschły kości nasze, a zginęła nadzieja nasza” (37:11). Bóg pokazuje mu dolinę pełną kości i pyta: „Izali ożyją te kości?” (37:3). Hebrajskie słowo „ruach” oznacza jednocześnie oddech, wiatr i Ducha. To, co Bóg tu obiecuje, wraca później w poranek wielkanocny i w Zielone Świątki.
Co w tobie lub wokół ciebie wydaje się „wyschnięte”? Czy odważysz się prosić Boga, by tchnął w to życie?
- Dzień 17Czytaj: Izajasza 53
Cierpiący sługa
Pieśń o słudze Boga, który cierpi za innych: „On zraniony jest dla występków naszych” (53:5). Wielu badaczy umieszcza Izajasza 40–55 w czasach wygnania; inni przypisują całą księgę prorokowi z VIII wieku przed Chr. Wielki zwój Izajasza z Qumran jest starszy niż Jezus. W myśli żydowskiej sługą jest często sam Izrael; Nowy Testament czyta tę pieśń o Jezusie (Dzieje 8:32–35).
„Wszyscyśmy jako owce zbłądzili” (53:6). Gdzie odnajdujesz siebie w tej pieśni?
- Dzień 18Czytaj: Ezdrasza 3
Powrót i łzy radości
W 538 r. przed Chr. perski król Cyrus pozwala wygnańcom wrócić (Ezdrasza 1); także cylinder Cyrusa opisuje jego politykę odsyłania ludów do domu. Mała grupa odbudowuje ołtarz i kładzie fundament nowej świątyni. Młodzi wykrzykują z radości, ale starsi, którzy pamiętali pierwszą świątynię, płaczą (3:12–13). To nowy początek, ale jeszcze nie to, co obiecywali prorocy.
Znasz to, radość i smutek jednocześnie? Co z tym robisz przed Bogiem?
- Dzień 19Czytaj: Malachiasza 3
Oczekiwanie
Malachiasz jest ostatnią księgą Starego Testamentu w naszych Bibliach (Biblia żydowska kończy się Kronikami). Bóg obiecuje: „Oto Ja posyłam Anioła mego, który zgotuje drogę przed obliczem mojem” (3:1). Potem długo panuje cisza: około czterech wieków, z Grekami, powstaniem Machabeuszy i od 63 r. przed Chr. Rzymianami. Marek otwiera swoją ewangelię właśnie tą obietnicą (Marka 1:2).
Jak wytrwać, gdy Bóg zdaje się długo milczeć?
- Dzień 20Czytaj: Łukasza 2
Dziecko w żłobie
Za cesarza Augusta w Betlejem, mieście Dawida, rodzi się dziecko i zostaje położone w żłobie. Pasterze dowiadują się pierwsi. Jezus urodził się prawdopodobnie między 6 a 4 r. przed Chr.; jak pasuje do tego spis ludności za Kwiryniusza, to znane pytanie wśród badaczy. W świątyni Symeon bierze dziecko w ramiona: od dawna oczekiwał „pociechy Izraelskiej” (2:25). Oczekiwanie się skończyło.
Symeon rozpoznaje w niemowlęciu to, na co czekał. Czego ty oczekujesz od Boga?
- Dzień 21Czytaj: Łukasza 4
Dziś wypełnione
Jezus spędza czterdzieści dni na pustyni, jak Izrael czterdzieści lat, ale pozostaje wierny tam, gdzie Izrael upadł. W synagodze w Nazarecie czyta Izajasza 61: dobra nowina dla ubogich, wolność dla więźniów. Potem mówi: „Dziś się wypełniło to Pismo w uszach waszych” (4:21). Jego krajanie najpierw chcą Go słuchać, a potem strącić z urwiska.
Jezus przyszedł do ubogich, więźniów i niewidomych. Do których z nich należysz dzisiaj?
- Dzień 22Czytaj: Mateusza 5
Kazanie na górze
Jak Mojżesz otrzymał prawo na górze, tak Jezus przemawia z góry. Zaczyna od błogosławieństw dla ubogich, smutnych i cichych. Mówi, że nie przyszedł „rozwiązać, ale wypełnić” (5:17). I idzie dalej niż prawo: nie tylko nie zabijać, ale też nie nienawidzić; a nawet „miłujcie nieprzyjacioły wasze” (5:44).
Które błogosławieństwo porusza cię dziś najbardziej i dlaczego?
- Dzień 23Czytaj: Jana 19
Wykonało się
U Jana Jezus umiera w dzień przygotowania Paschy (19:14), o godzinie, gdy zabijano baranki; badacze różnie oceniają, jak ma się to do pozostałych ewangelii. Nad krzyżem w trzech językach: „Jezus Nazareński, Król Żydowski”. Jego ostatnie słowo: „Wykonało się” (19:30). Żadna kość nie zostaje złamana (19:36), jak przy baranku paschalnym w Wyjścia 12:46.
Co według ciebie „wykonało się” na krzyżu?
- Dzień 24Czytaj: Jana 20
W ogrodzie: Mario!
Wcześnie rano pierwszego dnia tygodnia Maria Magdalena stoi płacząc przy pustym grobie, w ogrodzie. Myśli, że Jezus jest ogrodnikiem, dopóki nie wypowie jej imienia (20:16). Kobieta jako pierwszy świadek: w tamtych czasach jej świadectwo liczyło się mniej, i wielu badaczy widzi właśnie w tym znak, że nie zostało to zmyślone. Tomasz wątpi, a potem mówi: „Pan mój i Bóg mój!” (20:28).
Jezus woła Marię po imieniu. Co by znaczyło, że On zna ciebie po imieniu?
- Dzień 25Czytaj: Dzieje Apostolskie 2
Zielone Świątki
Pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w żydowskie święto żniw, Duch Święty zstępuje na uczniów. Ludzie z wielu krajów słyszą ich mówiących we własnym języku. Wielu komentatorów widzi tu odwrócenie Babel (Rodzaju 11): tam języki zostały pomieszane, tu ludzie się rozumieją. Piotr cytuje proroka Joela. Tego dnia chrzci się około trzech tysięcy ludzi (2:41).
Pierwszy Kościół trwał w nauce, we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach (2:42). Którego z tych czterech brakuje ci najbardziej?
- Dzień 26Czytaj: Dzieje Apostolskie 10
Dla wszystkich narodów
Piotr ma widzenie i zostaje posłany do domu Korneliusza, rzymskiego oficera w Cezarei. Dla Żyda oznaczało to wejście do domu poganina. Piotr mówi: „Bóg nie ma względu na osoby” (10:34), a Duch zstępuje także na pogan. Tak nabiera kształtu obietnica dana Abrahamowi: w nim błogosławione są wszystkie rodzaje ziemi (Rodzaju 12:3).
Dla kogo musiałbyś przekroczyć próg, jak Piotr?
- Dzień 27Czytaj: Rzymian 8
Nic nas nie odłączy
Listy są starsze niż ewangelie: Paweł pisał do Rzymu prawdopodobnie około 57 r. po Chr. Rozdział 8 zaczyna się od słów „Nie masz tedy teraz żadnego potępienia” (8:1). Całe stworzenie wzdycha i czeka na wyzwolenie (8:22), a Duch modli się z nami, gdy brak nam słów. Kończy się pewnością, że nic nie może nas odłączyć od miłości Bożej w Chrystusie (8:38–39).
Na co byś się odważył, gdybyś wiedział na pewno, że nic nie może cię odłączyć od miłości Boga?
- Dzień 28Czytaj: Efezjan 2
Zburzony mur
Według tradycji ten list napisał Paweł; wielu badaczy myśli o uczniu, który pisał w jego imieniu. „Łaską jesteście zbawieni przez wiarę” (2:8). Chrystus zburzył „średnią ścianę przegrody” (2:14). W świątyni naprawdę była taka przegroda: w 1871 r. znaleziono napis, który pod karą śmierci zabraniał nie-Żydom wchodzić dalej.
Jakie mury między ludźmi widzisz i co by znaczyło, że w Chrystusie one już runęły?
- Dzień 29Czytaj: Apokalipsa 21
Wszystko nowe
Jan jest wygnańcem na Patmos (1:9) i widzi nowe niebo i nową ziemię. Bóg przychodzi, by zamieszkać z ludźmi (21:3), i ociera wszelką łzę (21:4). „Oto wszystko nowe czynię” (21:5). Miasto jest sześcianem (21:16), jak miejsce najświętsze w świątyni (1 Królewska 6:20): całe miasto jest mieszkaniem Boga. Chrześcijanie różnią się w tym, jak dosłownie czytać te obrazy; nadzieja jest ta sama.
Jakie łzy chciałbyś, żeby Bóg otarł?
- Dzień 30Czytaj: Apokalipsa 22
Z powrotem w ogrodzie
Historia zaczęła się w ogrodzie i kończy się w mieście-ogrodzie: rzeka wody żywota i drzewo żywota (22:2), które w Rodzaju 3 stało się nieosiągalne. „I nie będzie tam żadnego przeklęstwa” (22:3). Ostatnie słowo to zaproszenie: „kto chce, niech bierze wodę żywota darmo” (22:17), i modlitwa: „Amen. Owszem przyjdź, Panie Jezu!” (22:20).
Przeczytałeś wielką historię, od ogrodu do miasta-ogrodu. Gdzie ty stoisz w tej historii?