En la Biblia se come mucho: pan del cielo, pescado en la playa, vino en una boda. Descubre qué había en la mesa, qué significa, cómo ayunan y celebran los cristianos, y hornea tú mismo un pan plano.
Por ahora, las explicaciones de pasajes y libros solo están en neerlandés, y la Biblia aún no está en español: de momento lees la World English Bible en inglés. La app sí está en español; las traducciones llegarán.
La despensa de la Biblia
Doce cosas que llegaban a la mesa en tiempos bíblicos. Elige una y descubre cómo se hacía y qué significa.
Brood
Het eten van elke dag, voor boer en koning.
Geef ons vandaag het brood dat we nodig hebben.
Matteüs 6:11
Brood aten ze elke dag. Ze braken het met hun handen en deelden het. Jezus zei: Ik ben als brood, Ik geef je wat je echt nodig hebt.
Así lo comían
Brood was het hoofdvoedsel. Elke ochtend maalden vrouwen graan op een handmolen en bakten ze platte broden in een kleioven of op een hete steen. Brood werd niet gesneden maar gebroken, en wie samen brood brak, hoorde bij elkaar.
Qué significa
In de Bijbel staat brood voor alles wat een mens nodig heeft om te leven. Jezus leert bidden om brood voor vandaag, en zegt over zichzelf: 'Ik ben het brood dat leven geeft' (Johannes 6:35). Bij het avondmaal of de eucharistie breken christenen brood om Hem te gedenken.
Jesús hablaba con imágenes de cada día. Tres veces usó la comida para decir quién es él y quiénes podemos ser nosotros.
Ik ben het brood dat leven geeft. Wie bij mij komt, zal nooit meer honger hebben.
Johannes 6:35
De dag na het wonder met de broden zoeken de mensen Jezus op, voor meer brood. Hij wijst verder: Hij is zelf het brood dat de diepste honger van een mens stilt. Christenen denken daaraan bij het avondmaal.
Jullie zijn het zout van de aarde. Jullie zijn het licht in de wereld.
Matteüs 5:13-14
In de Bergrede noemt Jezus zijn leerlingen zout en licht. Je hoeft niet groot te zijn om verschil te maken: een snufje zout proef je in het hele gerecht, één lampje verlicht het hele huis.
Een klein beetje zout maakt alles lekkerder. Zo kun jij met iets kleins de dag van een ander mooier maken.
Ik ben de wijnstok, jullie zijn de ranken. Wie in mij blijft en in wie ik blijf, die draagt veel vrucht.
Johannes 15:5
Op de avond voor zijn dood vergelijkt Jezus zich met een wijnstok. Een rank leeft van het sap dat door de stam stroomt; zo leven gelovigen van hun band met Hem. De vruchten zijn liefde, vreugde en vrede.
Een takje dat vastzit aan de plant, krijgt druiven. Wie dicht bij Jezus blijft, groeit en wordt een fijn mens.
Nueve comidas, desde la noche en Egipto hasta el banquete al final de los tiempos. Elige un plato y se abre la historia.
Elige un plato para abrir la historia.
El ayuno
Un tiempo de comer menos para dejar más espacio a Dios y a los demás. Lo que dice la Biblia y cómo lo viven las tradiciones.
Vasten is een tijd lang (een deel van) het eten laten staan om je op God te richten. Het staat in de Bijbel en hoort bij bijna alle christelijke tradities, al verschilt de vorm sterk. Het is geen prestatie en geen dieet: het gaat om bidden, om ruimte maken en om delen.
Alle tradities
Waarom christenen vasten
Jezus vastte veertig dagen in de woestijn. In de Bergrede zegt Hij niet óf maar 'wanneer jullie vasten': niet om gezien te worden, maar in het verborgene, voor God. De eerste gemeenten vastten en baden voor belangrijke beslissingen. En de profeet Jesaja zegt: het vasten dat God wil, is je brood delen met wie honger heeft.
De veertig dagen voor Pasen (de zondagen niet meegeteld) beginnen op Aswoensdag. Veel christenen laten iets weg, zoals vlees, snoep, alcohol of sociale media, en geven wat ze uitsparen aan wie het nodig heeft. In de katholieke kerk zijn Aswoensdag en Goede Vrijdag vasten- en onthoudingsdagen: voor gezonde volwassenen van 18 tot 59 één volle maaltijd en geen vlees. Protestanten vasten meestal vrijwillig en op eigen wijze.
Orthodoxe christenen vasten het vaakst: bijna elke woensdag en vrijdag, en in vier vastentijden: de Grote Vasten voor Pasen, de vasten voor Kerstmis, voor het feest van Petrus en Paulus en voor de Ontslaping van Maria. Strikt genomen eet je dan geen vlees, zuivel, eieren, vis, wijn en olie. De meeste gelovigen bepalen samen met hun priester wat ze aankunnen.
Op vrijdag stierf Jezus. Daarom eten veel christenen op vrijdag van oudsher geen vlees, en kwam er vis op tafel: zo ontstond de visvrijdag in de keukens van Europa. De katholieke kerk vraagt nog altijd om op vrijdag iets op te geven; in veel landen mag je zelf kiezen wat, zoals een goede daad of extra gebed.
Daniël en zijn vrienden aten aan het hof van Babel alleen groenten en dronken water; later at Daniël drie weken lang 'geen lekker eten, geen vlees en geen wijn'. Daaruit groeide het 'Daniëlvasten': een periode, vaak 21 dagen, met eenvoudig plantaardig eten, gebed en Bijbellezen. Het is een moderne gewoonte die op deze verhalen steunt; de Bijbel schrijft het niet voor.
Desde hace siglos los cristianos dan gracias por su comida. Aquí tienes una oración clásica de cada tradición y una oración con palmas para niños.
Antes de comer
Zegen ons, Heer
Zegen ons, Heer, en deze gavendie wij uit uw milde hand ontvangen,door Christus, onze Heer.Amen.
Een heel oud gebed uit de kloosters, dat over de hele wereld gebeden wordt. Vaak begin en eindig je met een kruisteken.
Comidas de fiesta a lo largo del año
Las fiestas cristianas tienen sus platos. No están en la Biblia: son costumbres que nacieron en distintos países.
Costumbre
Driekoningen
Driekoningentaart
Cuándo: 6 januari
Dónde: Frankrijk, België, Spanje
Je eet een galette des rois of driekoningentaart met een boon of klein figuurtje erin. Wie het vindt, is koning of koningin voor een dag en draagt de papieren kroon. In Spanje is het een roscón, een ring van brioche.
Driekoningen (Epifanie) gedenkt de wijzen uit het oosten die het kind Jezus kwamen aanbidden (Matteüs 2). De taart is een gewoonte van veel later.
Wie de boon in zijn stuk taart vindt, mag een dag koning zijn, net als de wijzen die naar Jezus kwamen!
Costumbre
Vastenavond
Pannenkoeken en krapfen
Cuándo: De dag voor Aswoensdag
Dónde: Engeland, Duitsland, de Lage Landen
Voor de vastentijd begon, moesten eieren, boter en vet op. Zo ontstonden de Engelse Pancake Day met pannenkoekenraces, de Duitse Krapfen en de vette hapjes van carnaval.
Vastenavond is de laatste avond voor de veertigdagentijd. Het is een kerkelijke gewoonte, geen bijbels feest.
De dag voor de vastentijd bak je pannenkoeken: alle eieren en boter moeten op. Wie kan zijn pannenkoek het hoogst opgooien?
Costumbre
Pasen
Eieren en paasbrood
Cuándo: Maart of april
Dónde: Overal
Eieren verven, verstoppen en zoeken. Orthodoxe christenen verven ze rood en tikken ze tegen elkaar: 'Christus is opgestaan!' 'Hij is waarlijk opgestaan!' Daarbij hoort paasbrood: kulitsj in Rusland, paasstol in de Lage Landen, colomba in Italië.
Een ei lijkt dood als een steen, maar er komt nieuw leven uit: een beeld van het lege graf. Eieren waren ook niet toegestaan in de vastentijd, dus met Pasen mochten ze weer. Dit is traditie: over eieren zegt de Bijbel bij Pasen niets.
Een ei lijkt een steentje, maar er komt een kuikentje uit. Zo was ook het graf van Jezus niet het einde: Hij leeft!
Costumbre
Pinksteren
Geen vast gerecht
Cuándo: Vijftig dagen na Pasen
Dónde: Hier en daar
Pinksteren heeft minder vaste gerechten dan Pasen of Kerstmis. In veel streken hoort er een uitstap in het groen bij, en in sommige gemeenten een gezamenlijke maaltijd na de dienst.
Pinksteren viert de komst van de heilige Geest op de leerlingen (Handelingen 2). Daarna 'braken ze het brood bij elkaar thuis en aten samen, blij en eenvoudig van hart' (Handelingen 2:46).
Met Pinksteren kwam de heilige Geest. Daarna aten de eerste christenen vaak samen, blij en dankbaar. Een picknick met de kerk past daar mooi bij!
Costumbre
Sint-Maarten
Martinsgans
Cuándo: 11 november
Dónde: Duitsland, Oostenrijk, Vlaanderen, Nederland
In Duitsland en Oostenrijk eet men gans. Kinderen lopen met lampionnen langs de deuren, zingen een lied en krijgen snoep of fruit.
Martinus van Tours (4e eeuw) sneed als soldaat zijn mantel doormidden voor een bedelaar. Volgens de legende verstopte hij zich later tussen de ganzen toen men hem bisschop wilde maken, maar hun gesnater verraadde hem.
Martinus deelde zijn mantel met een arme man die het koud had. Kinderen lopen met lampionnen, en de ganzen... die hadden hem verraden!
Costumbre
Sint-Nicolaas
Speculaas en pepernoten
Cuándo: 6 december
Dónde: België, Nederland, Duitsland, Polen
Sinterklaas brengt speculaas, chocoladeletters en pepernoten (in Nederland op de avond van 5 december). In Duitsland en Polen zet je een schoen of laars klaar.
Nicolaas was in de 4e eeuw bisschop van Myra, in het huidige Turkije. Volgens oude verhalen hielp hij arme families in het geheim. Veel daarvan is legende, maar geven zonder dat de ander weet van wie, past bij de Bergrede (Matteüs 6:3-4).
Nicolaas was een bisschop die stiekem cadeautjes gaf aan arme mensen. Daarom krijg jij speculaas, en weet je niet precies van wie!
Costumbre
Sint-Lucia
Lussekatter, saffraanbroodjes
Cuándo: 13 december
Dónde: Zweden en Noorwegen
Een meisje in het wit met een krans van kaarsen op haar hoofd brengt saffraanbroodjes in S-vorm rond, in de donkerste tijd van het jaar, terwijl er gezongen wordt.
Lucia was een christen uit Syracuse die rond 304 de marteldood stierf. Haar naam betekent 'licht'; het feest viert het licht van Christus in de donkerte.
In Zweden brengt Lucia met kaarsjes op haar hoofd gele broodjes rond. Haar naam betekent 'licht'.
Costumbre
Kerstmis
Kerststol, bûche en Wigilia
Cuándo: 24 en 25 december
Dónde: Elk land zijn eigen tafel
Kerststol in de Lage Landen en Duitsland, een bûche de Noël in Frankrijk, Christmas pudding in Engeland. In Polen begint Wigilia op kerstavond bij de eerste ster: twaalf gerechten zonder vlees, en eerst breekt iedereen een opłatek, een dunne gezegende ouwel, en wenst de ander iets goeds.
Kerstmis viert de geboorte van Jezus in Betlehem, wat 'broodhuis' betekent. De datum 25 december staat niet in de Bijbel; de kerk vierde Kerst vanaf de vierde eeuw op die dag.
Jezus werd geboren in Betlehem, en dat betekent 'broodhuis'. Met Kerst eet je feestbrood, en in Polen deel je eerst een dun wafeltje met iedereen.
Cocinar como en la Biblia
Cuatro recetas sencillas con lo que se comía en tiempos bíblicos. Elige cuánto hacer, marca lo que tienes y cocinad juntos.
Cocina junto con un adulto. Los pasos con cuchillo, fogón u horno están marcados: los hace un adulto o ayuda. Ten cuidado con las alergias.
Platbrood uit de pan
Plat brood zonder gist, snel gebakken: zo aten de Israëlieten in de nacht van de uittocht, en zo bakte Sara in een handomdraai 'broodkoeken' voor drie gasten.