Keluaran 16

1Kemudian mereka melakukan perjalanan dari Elim, dan seluruh jemaat keturunan Israel itu tiba di Padang Belantara Sin, yang terletak di antara Elim dan Sinai, pada hari kelima belas, bulan kedua, sejak mereka keluar dari tanah Mesir. 2Seluruh jemaat keturunan Israel itu bersungut-sungut lagi kepada Musa dan Harun di padang belantara itu, 3lalu keturunan Israel itu berkata kepada mereka, “Seharusnya kami ini mati di tangan TUHAN di tanah Mesir ketika kami duduk di dekat kuali berisi daging dan ketika kami makan roti sampai kenyang. Namun, kamu telah membawa kami ke padang belantara ini untuk membunuh seluruh jemaat ini dengan kelaparan.” 4Kemudian, TUHAN berkata kepada Musa, “Lihat, Aku akan menghujanimu dengan roti dari langit, dan umat itu akan keluar dan mengumpulkannya sebanyak yang diperlukan setiap hari agar Aku dapat menguji mereka, apakah mereka akan berjalan menurut hukum-Ku atau tidak. 5Pada hari yang keenam, ketika mereka mengolah apa yang mereka bawa pulang, jumlahnya harus dua kali lipat dari yang mereka kumpulkan sehari-hari.” 6Lalu, Musa dan Harun berkata kepada seluruh keturunan Israel, “Pada sore ini, kamu akan mengetahui bahwa TUHAN telah membawamu keluar dari tanah Mesir, 7dan pada pagi hari, kamu akan melihat kemuliaan TUHAN karena Dia mendengar sungut-sungutmu terhadap TUHAN; dan siapakah kami ini sehingga kamu bersungut-sungut kepada kami?” 8Musa berkata, “Hal ini akan terjadi ketika TUHAN memberimu daging untuk dimakan pada sore hari, dan roti pada pagi hari sampai kenyang; sebab TUHAN telah mendengar sungut-sungutmu yang kamu keluhkan kepada-Nya, dan apalah kami ini? Jadi, keluhanmu itu bukan kepada kami, melainkan kepada TUHAN.” 9Kemudian, Musa berkata kepada Harun, “Katakanlah kepada seluruh jemaat keturunan Israel, ‘Datanglah mendekat di hadapan TUHAN sebab Dia telah mendengar sungut-sungutmu.’” 10Harun segera berbicara kepada seluruh jemaat keturunan Israel agar mereka menengok ke padang belantara, dan lihat, kemuliaan TUHAN tampak dalam awan. 11TUHAN berfirman kepada Musa, 12“Aku telah mendengar keluhan umat Israel. Katakanlah kepada mereka, ‘Pada waktu senja, kamu akan makan daging, dan pada pagi hari kamu akan dikenyangkan dengan roti, dan kamu akan mengetahui bahwa Akulah TUHAN, Allahmu.’” 13Lalu, terjadilah, pada sore hari itu, burung-buruh puyuh datang dan menutupi perkemahan; dan pada pagi hari, terdapat selapis embun di sekeliling perkemahan. 14Ketika embun itu menguap, lihat, di permukaan padang belantara itu tampak sesuatu seperti serpihan yang halus, semacam embun beku di tanah. 15Ketika bangsa Israel melihatnya, mereka saling bertanya, “Apa ini?” sebab mereka tidak tahu itu apa. Lalu, Musa berkata kepada mereka, “Itulah roti yang diberikan TUHAN kepadamu sebagai makananmu. 16Inilah perintah TUHAN, ‘Kumpulkanlah itu, masing-masing sesuai dengan yang dapat dimakannya, yaitu segomer untuk setiap orang, berdasarkan jumlah jiwa yang ada dalam tendanya.’” 17Bangsa Israel melaksanakannya dan mengumpulkannya, ada yang banyak, ada yang sedikit. 18Ketika mereka menakarnya dengan gomer, yang mengumpulkan banyak tidak kelebihan dan yang mengumpulkan sedikit tidak kekurangan. Masing-masing orang mengumpulkannya sebanyak yang dapat mereka makan. 19Musa berkata kepada mereka, “Jangan ada seorang pun yang menyisakannya sampai pagi.” 20Namun, mereka tidak mendengarkan Musa dan beberapa menyisakannya sampai pagi. Lalu, roti itu pun berulat dan berbau busuk. Musa pun marah kepada mereka. 21Mereka mengumpulkannya setiap pagi, setiap orang berdasarkan kebutuhannya, dan ketika matahari menjadi terik, dia meleleh. 22Pada hari keenam, mereka mengumpulkan makanan sebanyak dua kali lipat, yaitu 2 gomer untuk setiap orang. Semua pemimpin umat datang dan menceritakannya kepada Musa. 23Musa berkata kepada mereka, “Inilah perintah TUHAN, ‘Besok adalah peristirahatan, Sabat kudus bagi TUHAN. Pangganglah apa yang akan kamu panggang untuk hari ini, dan rebuslah apa yang akan kamu rebus. Lalu, sisihkanlah semua yang tersisa untuk kamu simpan sampai pagi.’” 24Mereka menyisihkannya sampai pagi sebagaimana perintah Musa, dan roti itu tidak berbau busuk maupun berulat. 25Musa berkata, “Makanlah itu untuk hari ini sebab hari ini adalah Sabat bagi TUHAN. Pada hari ini, kamu tidak akan menemukannya di padang. 26Selama enam hari kamu akan mengumpulkannya, tetapi pada hari yang ketujuh, yaitu Sabat, tidak akan ada satu pun.” 27Pada hari yang ketujuh, beberapa dari bangsa itu keluar untuk mengumpulkan roti itu, tetapi mereka tidak menemukan apa-apa. 28TUHAN berkata kepada Musa, “Berapa lama lagi kalian menolak untuk memelihara perintah-Ku dan hukum-hukum-Ku? 29Lihat! TUHAN telah memberikan Sabat bagimu. Karena itu, pada hari yang keenam, Dia memberikan roti untuk dua hari kepadamu. Kamu harus tinggal di tempatmu masing-masing, tidak seorang pun boleh keluar dari tempatnya pada hari ketujuh.” 30Demikianlah bangsa itu beristirahat pada hari ketujuh. 31Orang Israel menyebut namanya manna. Ia seperti biji ketumbar, putih, dan rasanya seperti kue dengan madu. 32Musa berkata, “Inilah perintah TUHAN: ‘Ambillah segomer penuh untuk disimpan bagi keturunanmu supaya mereka dapat melihat roti, yang dengannya, Aku memberimu makanan di padang belantara, ketika aku membawamu keluar dari Mesir.’” 33Musa berkata kepada Harun, “Ambillah sebuah buli-buli dan masukkan segomer manna ke dalamnya dan letakkanlah itu di hadapan TUHAN untuk disimpan bagi keturunanmu.” 34Sebagaimana yang telah TUHAN perintahkan kepada Musa, demikianlah Harun meletakkannya di depan tabut kesaksian untuk disimpan. 35Bangsa Israel makan manna selama empat puluh tahun, sampai mereka tiba di tanah yang berpenghuni. Mereka makan manna sampai mereka tiba di perbatasan tanah Kanaan. 36Satu gomer adalah sepersepuluh efa.

1They took their journey from Elim, and all the congregation of the children of Israel came to the wilderness of Sin, which is between Elim and Sinai, on the fifteenth day of the second month after their departing out of the land of Egypt. 2The whole congregation of the children of Israel murmured against Moses and against Aaron in the wilderness; 3and the children of Israel said to them, “We wish that we had died by the hand of Yahweh in the land of Egypt, when we sat by the meat pots, when we ate our fill of bread, for you have brought us out into this wilderness, to kill this whole assembly with hunger.” 4Then Yahweh said to Moses, “Behold, I will rain bread from the sky for you, and the people shall go out and gather a day’s portion every day, that I may test them, whether they will walk in my law, or not. 5It shall come to pass on the sixth day, that they shall prepare that which they bring in, and it shall be twice as much as they gather daily.” 6Moses and Aaron said to all the children of Israel, “At evening, then you shall know that Yahweh has brought you out from the land of Egypt; 7and in the morning, then you shall see Yahweh’s glory; because he hears your murmurings against Yahweh. Who are we, that you murmur against us?” 8Moses said, “Now Yahweh shall give you meat to eat in the evening, and in the morning bread to satisfy you; because Yahweh hears your murmurings which you murmur against him. And who are we? Your murmurings are not against us, but against Yahweh.” 9Moses said to Aaron, “Tell all the congregation of the children of Israel, ‘Come near before Yahweh, for he has heard your murmurings.’” 10As Aaron spoke to the whole congregation of the children of Israel, they looked toward the wilderness, and behold, Yahweh’s glory appeared in the cloud. 11Yahweh spoke to Moses, saying, 12“I have heard the murmurings of the children of Israel. Speak to them, saying, ‘At evening you shall eat meat, and in the morning you shall be filled with bread: and you shall know that I am Yahweh your God.’” 13In the evening, quail came up and covered the camp; and in the morning the dew lay around the camp. 14When the dew that lay had gone, behold, on the surface of the wilderness was a small round thing, small as the frost on the ground. 15When the children of Israel saw it, they said one to another, “What is it?” For they didn’t know what it was. Moses said to them, “It is the bread which Yahweh has given you to eat.” 16This is the thing which Yahweh has commanded: “Gather of it everyone according to his eating; an omer a head, according to the number of your persons, you shall take it, every man for those who are in his tent.” 17The children of Israel did so, and gathered some more, some less. 18When they measured it with an omer, he who gathered much had nothing over, and he who gathered little had no lack. They gathered every man according to his eating. 19Moses said to them, “Let no one leave of it until the morning.” 20Notwithstanding they didn’t listen to Moses, but some of them left of it until the morning, and it bred worms, and became foul: and Moses was angry with them. 21They gathered it morning by morning, everyone according to his eating. When the sun grew hot, it melted. 22On the sixth day, they gathered twice as much bread, two omers for each one, and all the rulers of the congregation came and told Moses. 23He said to them, “This is that which Yahweh has spoken, ‘Tomorrow is a solemn rest, a holy Sabbath to Yahweh. Bake that which you want to bake, and boil that which you want to boil; and all that remains over lay up for yourselves to be kept until the morning.’” 24They laid it up until the morning, as Moses asked, and it didn’t become foul, neither was there any worm in it. 25Moses said, “Eat that today, for today is a Sabbath to Yahweh. Today you shall not find it in the field. 26Six days you shall gather it, but on the seventh day is the Sabbath. In it there shall be none.” 27On the seventh day, some of the people went out to gather, and they found none. 28Yahweh said to Moses, “How long do you refuse to keep my commandments and my laws? 29Behold, because Yahweh has given you the Sabbath, therefore he gives you on the sixth day the bread of two days. Everyone stay in his place. Let no one go out of his place on the seventh day.” 30So the people rested on the seventh day. 31The house of Israel called its name Manna, and it was like coriander seed, white; and its taste was like wafers with honey. 32Moses said, “This is the thing which Yahweh has commanded, ‘Let an omer-full of it be kept throughout your generations, that they may see the bread with which I fed you in the wilderness, when I brought you out of the land of Egypt.’” 33Moses said to Aaron, “Take a pot, and put an omer-full of manna in it, and lay it up before Yahweh, to be kept throughout your generations.” 34As Yahweh commanded Moses, so Aaron laid it up before the Testimony, to be kept. 35The children of Israel ate the manna forty years, until they came to an inhabited land. They ate the manna until they came to the borders of the land of Canaan. 36Now an omer is the tenth part of an ephah.

1Toen zij van Elim gereisd waren, zo kwam de ganse vergadering der kinderen Israels in de woestijn Sin, welke is tussen Elim en tussen Sinai, aan den vijftienden dag der tweede maand, nadat zij uit Egypteland uitgegaan waren. 2En de ganse vergadering der kinderen Israels murmureerde tegen Mozes en tegen Aaron, in de woestijn. 3En de kinderen Israels zeiden tot hen: Och, dat wij in Egypteland gestorven waren door de hand des HEEREN, toen wij bij de vleespotten zaten, toen wij tot verzadiging brood aten! Want gijlieden hebt ons uitgeleid in deze woestijn, om deze ganse gemeente door den honger te doden. 4Toen zeide de HEERE tot Mozes: Zie, Ik zal voor ulieden brood uit den hemel regenen; en het volk zal uitgaan, en verzamelen elke dagmaat op haar dag; opdat Ik het verzoeke, of het in Mijn wet ga, of niet. 5En het zal geschieden op den zesden dag, dat zij bereiden zullen hetgeen zij ingebracht zullen hebben; dat zal dubbel zijn boven hetgeen zij dagelijks zullen verzamelen. 6Toen zeiden Mozes en Aaron tot al de kinderen Israels: Aan den avond, dan zult gij weten, dat u de HEERE uit Egypteland uitgeleid heeft; 7En morgen, dan zult gij des HEEREN heerlijkheid zien, dewijl Hij uw murmureringen tegen den HEERE gehoord heeft; want wat zijn wij, dat gij tegen ons murmureert? 8Voorts zeide Mozes: Als de HEERE ulieden aan den avond vlees te eten zal geven, en aan den morgen brood tot verzadiging, het zal zijn, omdat de HEERE uw murmureringen gehoord heeft, die gij tegen Hem murmureert; want wat zijn wij? Uw murmureringen zijn niet tegen ons, maar tegen den HEERE. 9Daarna zeide Mozes tot Aaron: Zeg tot de ganse vergadering der kinderen Israels: Nadert voor het aangezicht des HEEREN, want Hij heeft uw murmureringen gehoord. 10En het geschiedde, als Aaron tot de ganse vergadering der kinderen Israels sprak, en zij zich naar de woestijn keerden, zo ziet, de heerlijkheid des HEEREN verscheen in de wolk. 11Ook heeft de HEERE tot Mozes gesproken, zeggende: 12Ik heb de murmureringen der kinderen Israels gehoord; spreek tot hen, zeggende: Tussen twee avonden zult gij vlees eten, en aan den morgen zult gij met brood verzadigd worden; en gij zult weten, dat Ik de HEERE uw God ben. 13En het geschiedde aan den avond, dat er kwakkelen opkwamen, en het leger bedekten; en aan den morgen lag de dauw rondom het leger. 14Als nu de liggende dauw opgevaren was, zo ziet, over de woestijn was een klein rond ding, klein als de rijm, op de aarde. 15Toen het de kinderen Israels zagen, zo zeiden zij, de een tot den ander: Het is Man, want zij wisten niet wat het was. Mozes dan zeide tot hen: Dit is het brood, hetwelk de HEERE ulieden te eten gegeven heeft. 16Dit is het woord, dat de HEERE geboden heeft: Verzamelt daarvan een ieder naar dat hij eten mag, een gomer voor een hoofd, naar het getal van uw zielen; ieder zal nemen voor degenen, die in zijn tent zijn. 17En de kinderen Israels deden alzo, en verzamelden, de een veel en de ander weinig. 18Doch als zij het met de gomer maten, zo had hij, die veel verzameld had, niets over, en dien, die weinig verzameld had, ontbrak niet; een iegelijk verzamelde zoveel, als hij eten mocht. 19En Mozes zeide tot hen: Niemand late daarvan over tot den morgen. 20Doch zij hoorden niet naar Mozes, maar sommige mannen lieten daarvan over tot den morgen. Toen wiesen er wormen in, en het werd stinkende; dies werd Mozes zeer toornig op hen. 21Zij nu verzamelden het allen morgen, een iegelijk naar dat hij eten mocht; want als de zon heet werd, zo versmolt het. 22En het geschiedde op den zesden dag, dat zij dubbel brood verzamelden, twee gomers voor een; en al de oversten der vergadering kwamen en verkondigden het aan Mozes. 23Hij dan zeide tot hen: Dit is het, dat de HEERE gesproken heeft: Morgen is de rust, de heilige sabbat des HEEREN! wat gij bakken zoudt, bakt dat, en ziedt, wat gij zieden zoudt; en al wat over blijft, legt het op voor u in bewaring tot den morgen. 24En zij legden het op tot den morgen, gelijk als Mozes geboden had; en het stonk niet, en er was geen worm in. 25Toen zeide Mozes: Eet dat heden, want het is heden de sabbat des HEEREN; gij zult het heden op het veld niet vinden. 26Zes dagen zult gij het verzamelen; doch op den zevenden dag is het sabbat, op denzelven zal het niet zijn. 27En het geschiedde aan den zevenden dag, dat sommigen van het volk uitgingen, om te verzamelen; doch zij vonden niet. 28Toen zeide de HEERE tot Mozes: Hoe lang weigert gijlieden te houden Mijn geboden en Mijn wetten? 29Ziet, omdat de HEERE ulieden den sabbat gegeven heeft, daarom geeft Hij u aan den zesden dag voor twee dagen brood; een ieder blijve in zijn plaats! dat niemand uit zijn plaats ga op den zevenden dag! 30Alzo rustte het volk op den zevenden dag! 31En het huis Israels noemde deszelfs naam Man; en het was als korianderzaad, wit, en de smaak daarvan was als honigkoeken. 32Voorts zeide Mozes: Dit is het woord, hetwelk de HEERE bevolen heeft: Vul een gomer daarvan tot bewaring voor uw geslachten, opdat zij zien het brood, dat Ik ulieden heb te eten gegeven in deze woestijn, toen Ik u uit Egypteland uitleidde. 33Ook zeide Mozes tot Aaron: Neem een kruik, en doe een gomer vol Man daarin; en zet die voor het aangezicht des HEEREN, tot bewaring voor uw geslachten. 34Gelijk als de HEERE aan Mozes geboden had, alzo zette ze Aaron voor de getuigenis tot bewaring. 35En de kinderen Israels aten Man veertig jaren, totdat zij in een bewoond land kwamen; zij aten Man, totdat zij kwamen aan de pale van het land Kanaan. 36Een gomer nu is het tiende deel van een efa.