Sananlaskut 28

1Jumalattomat pakenevat, vaikka ei kenkään aja takaa, mutta vanhurskaat ovat turvassa kuin nuori jalopeura. 2Rikkomisensa tähden maa saa ruhtinaita paljon, mutta yhden ymmärtäväisen miehen taidolla järjestys kauan pysyy. 3Köyhä mies, joka vaivaisia sortaa, on kuin sade, joka lyö lakoon eikä anna leipää. 4Lain hylkijät kehuvat jumalattomia, mutta lain noudattajat kauhistuvat heitä. 5Pahat ihmiset eivät ymmärrä, mikä oikein on, mutta Herraa etsiväiset ymmärtävät kaiken. 6Parempi on köyhä, joka nuhteettomasti vaeltaa, kuin kahdella tiellä mutkitteleva rikas. 7Joka laista ottaa vaarin, on ymmärtäväinen poika; mutta irstailijain seuratoveri saattaa isänsä häpeään. 8Joka kartuttaa varojaan korolla ja voitolla, kokoaa niitä sille, joka vaivaisia armahtaa. 9Joka korvansa kääntää kuulemasta lakia, sen rukouskin on kauhistus. 10Joka eksyttää oikeamielisiä pahalle tielle, se lankeaa omaan kuoppaansa; mutta nuhteettomat perivät onnen. 11Rikas mies on omissa silmissään viisas, mutta ymmärtäväinen köyhä ottaa hänestä selvän. 12Kun vanhurskaat riemuitsevat, on ihanuus suuri; mutta kun jumalattomat nousevat, saa ihmisiä hakea. 13Joka rikkomuksensa salaa, se ei menesty; mutta joka ne tunnustaa ja hylkää, se saa armon. 14Onnellinen se ihminen, joka aina on aralla tunnolla; mutta joka sydämensä paaduttaa, se onnettomuuteen lankeaa. 15Kuin muriseva leijona ja ahnas karhu on kurjan kansan jumalaton hallitsija. 16Vähätaitoinen ruhtinas runsaasti kiskoo, mutta väärän voiton vihaaja saa elää kauan. 17Ihmisen, jota verivelka painaa, on pakoiltava hamaan hautaan asti; älköön häntä suojeltako. 18Nuhteettomasti vaeltavainen saa avun, mutta kahdella tiellä mutkittelija kerralla kaatuu. 19Joka peltonsa viljelee, saa leipää kyllin, mutta tyhjän tavoittelija saa köyhyyttä kyllin. 20Luotettava mies saa runsaan siunauksen, mutta jolla on kiihko rikastua, se ei rankaisematta jää. 21Ei ole hyvä henkilöön katsoa, mutta leipäpalankin tähden rikkomus tehdään. 22Pahansuova haluaa kiihkeästi varallisuutta eikä tiedä, että hänet tapaa puute. 23Joka toista nuhtelee, niinkuin minä neuvon, saa suosiota enemmän kuin se, joka kielellänsä liehakoitsee. 24Joka isältään ja äidiltään riistää ja sanoo: "Ei tämä ole rikos", se on tuhontekijän toveri. 25Tavaranahne nostaa riidan, mutta Herraan luottavainen tulee ravituksi. 26Omaan sydämeensä luottavainen on tyhmä, mutta viisaudessa vaeltava pelastuu. 27Joka köyhälle antaa, se ei puutteeseen joudu; mutta joka silmänsä häneltä sulkee, saa kirouksia paljon. 28Kun jumalattomat nousevat, piileksivät ihmiset; mutta kun he hukkuvat, niin hurskaat enentyvät.

1The wicked flee when no one pursues; but the righteous are as bold as a lion. 2In rebellion, a land has many rulers, but order is maintained by a man of understanding and knowledge. 3A needy man who oppresses the poor is like a driving rain which leaves no crops. 4Those who forsake the law praise the wicked; but those who keep the law contend with them. 5Evil men don’t understand justice; but those who seek Yahweh understand it fully. 6Better is the poor who walks in his integrity, than he who is perverse in his ways, and he is rich. 7Whoever keeps the law is a wise son; but he who is a companion of gluttons shames his father. 8He who increases his wealth by excessive interest gathers it for one who has pity on the poor. 9He who turns away his ear from hearing the law, even his prayer is an abomination. 10Whoever causes the upright to go astray in an evil way, he will fall into his own trap; but the blameless will inherit good. 11The rich man is wise in his own eyes; but the poor who has understanding sees through him. 12When the righteous triumph, there is great glory; but when the wicked rise, men hide themselves. 13He who conceals his sins doesn’t prosper, but whoever confesses and renounces them finds mercy. 14Blessed is the man who always fears; but one who hardens his heart falls into trouble. 15As a roaring lion or a charging bear, so is a wicked ruler over helpless people. 16A tyrannical ruler lacks judgment. One who hates ill-gotten gain will have long days. 17A man who is tormented by life blood will be a fugitive until death; no one will support him. 18Whoever walks blamelessly is kept safe; but one with perverse ways will fall suddenly. 19One who works his land will have an abundance of food; but one who chases fantasies will have his fill of poverty. 20A faithful man is rich with blessings; but one who is eager to be rich will not go unpunished. 21To show partiality is not good; yet a man will do wrong for a piece of bread. 22A stingy man hurries after riches, and doesn’t know that poverty waits for him. 23One who rebukes a man will afterward find more favor than one who flatters with the tongue. 24Whoever robs his father or his mother, and says, “It’s not wrong.” He is a partner with a destroyer. 25One who is greedy stirs up strife; but one who trusts in Yahweh will prosper. 26One who trusts in himself is a fool; but one who walks in wisdom is kept safe. 27One who gives to the poor has no lack; but one who closes his eyes will have many curses. 28When the wicked rise, men hide themselves; but when they perish, the righteous thrive.

1De goddelozen vlieden, waar geen vervolger is; maar elk rechtvaardige is moedig, als een jonge leeuw. 2Om de overtreding des lands zijn deszelfs vorsten vele; maar om verstandige en wetende mensen zal insgelijks verlenging wezen. 3Een arm man, die de geringen verdrukt, is een wegvagende regen, zodat er geen brood zij. 4Die de wet verlaten, prijzen de goddelozen; maar die de wet bewaren, mengen zich in strijd tegen hen. 5De kwade lieden verstaan het recht niet; maar die den HEERE zoeken, verstaan alles. 6De arme, wandelende in zijn oprechtheid, is beter, dan die verkeerd is van wegen, al is hij rijk. 7Die de wet bewaart, is een verstandig zoon; maar die der vraten metgezel is, beschaamt zijn vader. 8Die zijn goed vermeerdert met woeker en met overwinst, vergadert dat voor dengene, die zich des armen ontfermt. 9Die zijn oor afwendt van de wet te horen, diens gebed zelfs zal een gruwel zijn. 10Die de oprechten doet dwalen op een kwaden weg, zal zelf in zijn gracht vallen; maar de vromen zullen het goede beerven. 11Een rijk man is wijs in zijn ogen; maar de arme, die verstandig is, doorzoekt hem. 12Als de rechtvaardigen opspringen van vreugde, is er grote heerlijkheid; maar als de goddelozen opkomen, wordt de mens nauw gezocht. 13Die zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn; maar die ze bekent en laat, zal barmhartigheid verkrijgen. 14Welgelukzalig is de mens, die geduriglijk vreest; maar die zijn hart verhardt, zal in het kwaad vallen. 15De goddeloze, heersende over een arm volk, is een brullende leeuw, en een beer, die ginds en weder loopt. 16Een vorst, die van alle verstand gebrek heeft, is ook veelvoudig in verdrukkingen; maar die de gierigheid haat, zal de dagen verlengen. 17Een mens, gedrukt om het bloed ener ziel, zal naar den kuil toevlieden; men ondersteune hem niet! 18Die oprecht wandelt, zal behouden worden; maar die zich verkeerdelijk gedraagt in twee wegen, zal in den enen vallen. 19Die zijn land bouwt, zal met brood verzadigd worden; maar die ijdele mensen volgt, zal met armoede verzadigd worden. 20Een gans getrouw man zal veelvoudig zijn in zegeningen; maar die haastig is, om rijk te worden, zal niet onschuldig wezen. 21De aangezichten te kennen, is niet goed; want een man zal om een stuk broods overtreden. 22Die zich haast naar goed, is een man van een boos oog; maar hij weet niet, dat het gebrek hem overkomen zal. 23Die een mens bestraft, zal achterna gunst vinden, meer dan die met de tong vleit. 24Wie zijn vader of zijn moeder berooft, en zegt: Het is geen overtreding; die is des verdervenden mans gezel. 25Die grootmoedig is, verwekt gekijf; maar die op den HEERE vertrouwt, zal vet worden. 26Die op zijn hart vertrouwt, die is een zot; maar die in wijsheid wandelt, die zal ontkomen. 27Die den armen geeft, zal geen gebrek hebben; maar die zijn ogen verbergt, zal veel vervloekt worden. 28Als de goddelozen opkomen, verbergt zich de mens; maar als zij omkomen, vermenigvuldigen de rechtvaardigen.