Sananlaskut 23

1Kun istut aterialle hallitsijan seurassa, niin pidä tarkoin mielessä, kuka edessäsi on, 2ja pane veitsi kurkullesi, jos olet kovin nälkäinen. 3Älä himoitse hänen herkkujansa, sillä ne ovat petollisia ruokia. 4Älä näe vaivaa rikastuaksesi, lakkaa käyttämästä ymmärrystäsi siihen. 5Kun silmäsi siihen lentävät, on rikkaus mennyttä; sillä se saa siivet kuin kotka, joka lentää taivaalle. 6Älä syö pahansuovan leipää äläkä himoitse hänen herkkujansa. 7Sillä niinkuin hän mielessään laskee, niin hän menettelee: hän sanoo sinulle: "Syö ja juo", mutta hänen sydämensä ei ole sinun puolellasi. 8Syömäsi palan sinä olet oksentava, ja suloiset sanasi sinä tuhlasit turhaan. 9Älä puhu tyhmän kuullen, sillä hän katsoo ymmärtäväiset sanasi ylen. 10Älä siirrä ikivanhaa rajaa äläkä mene orpojen pelloille. 11Sillä heidän sukulunastajansa on väkevä, ja hän ajaa heidän asiansa sinua vastaan. 12Tuo sydämesi kuritettavaksi ja korvasi taidon sanojen ääreen. 13Älä kiellä poikaselta kuritusta, sillä jos lyöt häntä vitsalla, säästyy hän kuolemasta. 14Vitsalla sinä häntä lyöt, tuonelasta hänen sielunsa pelastat. 15Poikani, jos sinun sydämesi viisastuu, niin minunkin sydämeni iloitsee; 16ja sisimpäni riemuitsee, jos sinun huulesi puhuvat sitä, mikä oikein on. 17Älköön sydämesi kadehtiko jumalattomia, mutta kiivaile aina Jumalan pelon puolesta, 18niin sinulla totisesti on tulevaisuus, ja toivosi ei mene turhaan. 19Kuule, poikani, ja viisastu, ja ohjaa sydämesi oikealle tielle. 20Älä oleskele viininjuomarien parissa äläkä lihansyömärien. 21Sillä juomari ja syömäri köyhtyy, ja unteluus puettaa ryysyihin. 22Kuule isääsi, joka on sinut siittänyt, äläkä äitiäsi halveksi, kun hän on vanhennut. 23Osta totuutta, älä myy, osta viisautta, kuria ja ymmärrystä. 24neen saa riemuita vanhurskaan isä; joka viisaan on siittänyt, sillä on ilo hänestä. 25Olkoon sinun isälläsi ja äidilläsi ilo, sinun synnyttäjäsi riemuitkoon. 26Anna sydämesi, poikani, minulle, ja olkoot minun tieni sinun silmissäsi mieluiset. 27Sillä portto on syvä kuoppa, ja vieras vaimo on ahdas kaivo. 28Vieläpä hän väijyy kuin rosvo, ja hän kartuttaa uskottomia ihmisten seassa. 29Kenellä on voivotus, kenellä vaikerrus? Kenellä torat, kenellä valitus? Kenellä haavat ilman syytä? Kenellä sameat silmät? 30Niillä, jotka viinin ääressä viipyvät, jotka tulevat makujuomaa maistelemaan. 31Älä katsele viiniä, kuinka se punoittaa, kuinka se maljassa hohtaa ja helposti valahtaa alas. 32Lopulta se puree kuin käärme ja pistää kuin myrkkylisko. 33Silmäsi outoja näkevät, ja sydämesi haastelee sekavia. 34Sinusta on kuin makaisit keskellä merta, on kuin maston huipussa makaisit. 35"Löivät minua, mutta ei koskenut minuun; pieksivät minua, mutta en tiennyt mitään. Milloinkahan herännen? Tahdonpa taas hakea tätä samaa."

1When you sit to eat with a ruler, consider diligently what is before you; 2put a knife to your throat, if you are a man given to appetite. 3Don’t be desirous of his dainties, since they are deceitful food. 4Don’t weary yourself to be rich. In your wisdom, show restraint. 5Why do you set your eyes on that which is not? For it certainly sprouts wings like an eagle and flies in the sky. 6Don’t eat the food of him who has a stingy eye, and don’t crave his delicacies: 7for as he thinks about the cost, so he is. “Eat and drink!” he says to you, but his heart is not with you. 8The morsel which you have eaten you shall vomit up, and lose your good words. 9Don’t speak in the ears of a fool, for he will despise the wisdom of your words. 10Don’t move the ancient boundary stone. Don’t encroach on the fields of the fatherless: 11for their Defender is strong. He will plead their case against you. 12Apply your heart to instruction, and your ears to the words of knowledge. 13Don’t withhold correction from a child. If you punish him with the rod, he will not die. 14Punish him with the rod, and save his soul from Sheol. 15My son, if your heart is wise, then my heart will be glad, even mine: 16yes, my heart will rejoice, when your lips speak what is right. 17Don’t let your heart envy sinners; but rather fear Yahweh all the day long. 18Indeed surely there is a future hope, and your hope will not be cut off. 19Listen, my son, and be wise, and keep your heart on the right path! 20Don’t be among ones drinking too much wine, or those who gorge themselves on meat: 21for the drunkard and the glutton shall become poor; and drowsiness clothes them in rags. 22Listen to your father who gave you life, and don’t despise your mother when she is old. 23Buy the truth, and don’t sell it. Get wisdom, discipline, and understanding. 24The father of the righteous has great joy. Whoever fathers a wise child delights in him. 25Let your father and your mother be glad! Let her who bore you rejoice! 26My son, give me your heart; and let your eyes keep in my ways. 27For a prostitute is a deep pit; and a wayward wife is a narrow well. 28Yes, she lies in wait like a robber, and increases the unfaithful among men. 29Who has woe? Who has sorrow? Who has strife? Who has complaints? Who has needless bruises? Who has bloodshot eyes? 30Those who stay long at the wine; those who go to seek out mixed wine. 31Don’t look at the wine when it is red, when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly. 32In the end, it bites like a snake, and poisons like a viper. 33Your eyes will see strange things, and your mind will imagine confusing things. 34Yes, you will be as he who lies down in the midst of the sea, or as he who lies on top of the rigging: 35“They hit me, and I was not hurt! They beat me, and I don’t feel it! When will I wake up? I can do it again. I can find another.”

1Als gij aangezeten zult zijn om met een heerser te eten, zo zult gij scherpelijk letten op dengene, die voor uw aangezicht is. 2En zet een mes aan uw keel, indien gij een gulzig mens zijt; 3Laat u niet gelusten zijner smakelijke spijzen, want het is een leugenachtig brood. 4Vermoei u niet om rijk te worden; sta af van uw vernuft. 5Zult gij uw ogen laten vliegen op hetgeen niets is? Want het zal zich gewisselijk vleugelen maken gelijk een arend, die naar den hemel vliegt. 6Eet het brood niet desgenen, die boos is van oog, en wees niet belust op zijn smakelijke spijzen; 7Want gelijk hij bedacht heeft in zijn ziel, alzo zal hij tot u zeggen: Eet en drink! maar zijn hart is niet met u; 8Uw bete, die gij gegeten hebt, zoudt gij uitspuwen; en gij zoudt uw liefelijke woorden verderven. 9Spreek niet voor het oor van een zot, want hij zou het verstand uwer woorden verachten. 10Zet de oude palen niet terug; en kom op de akkers der wezen niet; 11Want hun Verlosser is sterk; Die zal hun twistzaak tegen u twisten. 12Begeef uw hart tot de tucht, en uw oren tot de redenen der wetenschap. 13Weer de tucht van den jongen niet; als gij hem met de roede zult slaan, zal hij niet sterven. 14Gij zult hem met de roede slaan, en zijn ziel van de hel redden. 15Mijn zoon! zo uw hart wijs is, mijn hart zal blijde zijn, ja, ik. 16En mijn nieren zullen van vreugde opspringen, als uw lippen billijkheden spreken zullen. 17Uw hart zij niet nijdig over de zondaren; maar zijt ten allen dage in de vreze des HEEREN. 18Want zekerlijk, er is een beloning; en uw verwachting zal niet afgesneden worden. 19Hoor gij, mijn zoon! en word wijs, en richt uw hart op den weg. 20Zijt niet onder de wijnzuipers, noch onder de vleesvreters; 21Want een zuiper en vraat zal arm worden; en de sluimering doet verscheurde klederen dragen. 22Hoor naar uw vader, die u gewonnen heeft; en veracht uw moeder niet, als zij oud geworden is. 23Koop de waarheid, en verkoop ze niet, mitsgaders wijsheid, en tucht, en verstand. 24De vader des rechtvaardigen zal zich zeer verheugen; en die een wijzen zoon gewint, zal zich over hem verblijden. 25Laat uw vader zich verblijden, ook uw moeder; en laat haar zich verheugen, die u gebaard heeft. 26Mijn zoon! geef mij uw hart, en laat uw ogen mijn wegen bewaren. 27Want een hoer is een diepe gracht, en een vreemde vrouw is een enge put. 28Ook loert zij als een rover; en zij vermenigvuldigt de trouwelozen onder de mensen. 29Bij wien is wee? bij wien och arme? bij wien gekijf? bij wien het beklag? bij wien wonden zonder oorzaak? bij wien de roodheid der ogen? 30Bij degenen, die bij den wijn vertoeven; bij degenen, die komen om gemengde drank na te zoeken. 31Zie den wijn niet aan, als hij zich rood vertoont, als hij in den beker zijn verve geeft, als hij recht opgaat; 32In zijn einde zal hij als een slang bijten, en steken als een adder. 33Uw ogen zullen naar vreemde vrouwen zien, en uw hart zal verkeerdheden spreken. 34En gij zult zijn, gelijk een, die in het hart van de zee slaapt; en gelijk een, die in het opperste van den mast slaapt. 35Men heeft mij geslagen, zult gij zeggen, ik ben niet ziek geweest; men heeft mij gebeukt, ik heb het niet gevoeld; wanneer zal ik opwaken? Ik zal hem nog meer zoeken!