Ordspråkenes bok 20

1Vinen er en spotter, sterk drikk volder støi, og hver den som raver av den, blir ikke vis. 2Den redsel en konge vekker, er som løvens brøl; den som gjør ham vred, spiller sitt liv. 3Det er en ære for en mann at han holder sig borte fra trette, men enhver dåre viser tenner. 4Om vinteren vil den late ikke pløie, derfor søker han forgjeves efter grøde om høsten. 5Tankene i en manns hjerte er et dypt vann, men en forstandig mann drar det op. 6Mange mennesker roper høit, hver om sin kjærlighet; men hvem finner vel en trofast mann? 7Den rettferdige vandrer i ustraffelighet; lykkelige er hans barn efter ham. 8En konge som sitter på sitt dommersete, sikter og skiller ut alt ondt med sine øine. 9Hvem kan si: Jeg har renset mitt hjerte, jeg er fri for min synd? 10To slags vektstener og to slags mål - begge deler er en vederstyggelighet for Herren. 11Allerede den unge gutt viser ved sine gjerninger om hans ferd vil bli ren og rett. 12Øret som hører, og øiet som ser - Herren har skapt dem begge to. 13Elsk ikke søvn, forat du ikke skal bli fattig! Lukk dine øine op, så får du brød nok å ete. 14Dårlig, dårlig! sier kjøperen; men når han går bort, roser han sig. 15Det er nok gull og perler i mengde, men kyndige leber er en kostelig ting. 16Ta hans klær, han har gått i borgen for en annen, og ta pant av ham for fremmedes skyld! 17Brød vunnet ved svik smaker mannen søtt, men siden blir hans munn full av småsten. 18Planer får fremgang ved rådslagning; søk veiledning også når du fører krig! 19Den som går omkring som baktaler, åpenbarer hemmeligheter, og med den som er åpenmunnet, skal du ikke ha noget å gjøre. 20Den som banner sin far og sin mor, hans lampe skal slukne i belgmørke. 21En arv som en fra først av har revet til sig, blir til sist uten velsignelse. 22Si ikke: Jeg vil gjengjelde med ondt! Bi på Herren, og han skal frelse dig! 23To slags vektstener er en vederstyggelighet for Herren, og falsk vekt er noget ondt. 24Herren styrer mannens skritt; hvorledes skulde et menneske skjønne sin vei? 25Det er farlig for et menneske at han i tankeløshet vier noget til Gud og først bakefter overveier sine løfter. 26En vis konge skiller ut de ugudelige og lar hjulet gå over dem. 27Menneskets ånd er en Herrens lampe; den ransaker alle lønnkammerne i hans indre. 28Miskunnhet og sanndruhet er en vakt om kongen, og han støtter sin trone ved miskunnhet. 29De unges pryd er deres kraft, og de gamles ære er de grå hår. 30Et tuktemiddel for de onde er buler og sår og slag, som trenger inn i hjertets indre.

1Wine is a mocker, and beer is a brawler. Whoever is led astray by them is not wise. 2The terror of a king is like the roaring of a lion. He who provokes him to anger forfeits his own life. 3It is an honor for a man to keep aloof from strife; but every fool will be quarreling. 4The sluggard will not plow by reason of the winter; therefore he shall beg in harvest, and have nothing. 5Counsel in the heart of man is like deep water; but a man of understanding will draw it out. 6Many men claim to be men of unfailing love, but who can find a faithful man? 7A righteous man walks in integrity. Blessed are his children after him. 8A king who sits on the throne of judgment scatters away all evil with his eyes. 9Who can say, “I have made my heart pure. I am clean and without sin?” 10Differing weights and differing measures, both of them alike are an abomination to Yahweh. 11Even a child makes himself known by his doings, whether his work is pure, and whether it is right. 12The hearing ear, and the seeing eye, Yahweh has made even both of them. 13Don’t love sleep, lest you come to poverty. Open your eyes, and you shall be satisfied with bread. 14“It’s no good, it’s no good,” says the buyer; but when he is gone his way, then he boasts. 15There is gold and abundance of rubies; but the lips of knowledge are a rare jewel. 16Take the garment of one who puts up collateral for a stranger; and hold him in pledge for a wayward woman. 17Fraudulent food is sweet to a man, but afterwards his mouth is filled with gravel. 18Plans are established by advice; by wise guidance you wage war! 19He who goes about as a tale-bearer reveals secrets; therefore don’t keep company with him who opens wide his lips. 20Whoever curses his father or his mother, his lamp shall be put out in blackness of darkness. 21An inheritance quickly gained at the beginning, won’t be blessed in the end. 22Don’t say, “I will pay back evil.” Wait for Yahweh, and he will save you. 23Yahweh detests differing weights, and dishonest scales are not pleasing. 24A man’s steps are from Yahweh; how then can man understand his way? 25It is a snare to a man to make a rash dedication, then later to consider his vows. 26A wise king winnows out the wicked, and drives the threshing wheel over them. 27The spirit of man is Yahweh’s lamp, searching all his innermost parts. 28Love and faithfulness keep the king safe. His throne is sustained by love. 29The glory of young men is their strength. The splendor of old men is their gray hair. 30Wounding blows cleanse away evil, and beatings purge the innermost parts.

1De wijn is een spotter, de sterke drank is woelachtig; al wie daarin dwaalt, zal niet wijs zijn. 2De schrik des konings is als het brullen eens jongen leeuws; die zich tegen hem vergramt, zondigt tegen zijn ziel. 3Het is eer voor een man, van twist af te blijven; maar ieder dwaas zal er zich in mengen. 4Om den winter zal de luiaard niet ploegen; daarom zal hij bedelen in den oogst, maar er zal niet zijn. 5De raad in het hart eens mans is als diepe wateren; maar een man van verstand zal dien uithalen. 6Elk van de menigte der mensen roept zijn weldadigheid uit; maar wie zal een recht trouwen man vinden? 7De rechtvaardige wandelt steeds in zijn oprechtheid; welgelukzalig zijn zijn kinderen na hem. 8Een koning, zittende op den troon des gerichts, verstrooit alle kwaad met zijn ogen. 9Wie kan zeggen: Ik heb mijn hart gezuiverd, ik ben rein van mijn zonde? 10Tweeerlei weegsteen, tweeerlei efa is den HEERE een gruwel, ja die beide. 11Een jongen zal ook door zijn handelingen zich bekend maken, of zijn werk zuiver, en of het recht zal wezen. 12Een horend oor, en een ziend oog heeft de HEERE gemaakt, ja, die beide. 13Heb den slaap niet lief, opdat gij niet arm wordt; open uw ogen, verzadig u met brood. 14Het is kwaad, het is kwaad! zal de koper zeggen; maar als hij weggegaan is, dan zal hij zich beroemen. 15Goud is er, en menigte van robijnen; maar de lippen de wetenschap zijn een kostelijk kleinood. 16Als iemand voor een vreemde borg geworden is, neem zijn kleed; en pand hem voor de onbekenden. 17Het brood der leugen is den mens zoet; maar daarna zal zijn mond vol van zandsteentjes worden. 18Elke gedachte wordt door raad bevestigd, daarom voer oorlog met wijze raadslagen. 19Die als een achterklapper wandelt, openbaart het heimelijke; vermeng u dan niet met hem, die met zijn lippen verlokt. 20Wie zijn vader of zijn moeder vloekt, diens lamp zal uitgeblust worden in zwarte duisternis. 21Als een erfenis in het eerste verhaast wordt, zo zal haar laatste niet gezegend worden. 22Zeg niet: Ik zal het kwaad vergelden; wacht op den HEERE, en Hij zal u verlossen. 23Tweeerlei weegsteen is den HEERE een gruwel, en de bedriegelijke weegschaal is niet goed. 24De treden des mans zijn van den HEERE; hoe zou dan een mens zijn weg verstaan? 25Het is een strik des mensen, dat hij het heilige verslindt, en na gedane geloften, onderzoek te doen. 26Een wijs koning verstrooit de goddelozen, en hij brengt het rad over hen. 27De ziel des mensen is een lamp des HEEREN, doorzoekende al de binnenkameren des buiks. 28Weldadigheid en waarheid bewaren den koning; en door weldadigheid ondersteunt hij zijn troon. 29Der jongelingen sieraad is hun kracht, en der ouden heerlijkheid is de grijsheid. 30Gezwellen der wonde zijn in den boze een zuivering, mitsgaders de slagen van het binnenste des buiks.