Ordspråkenes bok 15

1Mildt svar stiller harme, men et sårende ord vekker vrede. 2De vises tunge gir god kunnskap, men dårenes munn lar dårskap strømme ut. 3Herrens øine er allesteds, de ser både efter onde og efter gode. 4En saktmodig tunge er et livsens tre, men en falsk tunge sårer hjertet. 5Dåren forakter sin fars tukt, men den som akter på tilrettevisning, er klok. 6I den rettferdiges hus er det meget gods, men den ugudeliges inntekt blir til ødeleggelse for ham. 7De vises leber strør ut kunnskap, men dårenes sinn er ikke rett. 8De ugudeliges offer er en vederstyggelighet for Herren, men de opriktiges bønn er ham til velbehag. 9Den ugudeliges vei er en vederstyggelighet for Herren, men den som jager efter rettferdighet, elsker han. 10Hård straff rammer den som forlater den rette sti; den som hater tilrettevisning, skal dø. 11Dødsriket og avgrunnen ligger åpne for Herren, hvor meget mere da menneskenes hjerter! 12En spotter liker ikke å bli irettesatt; til de vise går han ikke. 13Et glad hjerte gjør åsynet lyst, men hjertesorg bryter motet ned. 14Den forstandiges hjerte søker kunnskap, men dårers munn farer bare med dårskap. 15Alle den ulykkeliges dager er onde, men et glad hjerte er et stadig gjestebud. 16Bedre er lite med Herrens frykt enn en stor skatt med uro. 17Bedre er en rett grønt med kjærlighet enn en fet okse med hat. 18En hissig mann vekker trette men den langmodige stiller kiv. 19Den lates vei er som en tornehekk, men de opriktiges vei er ryddet. 20En vis sønn gleder sin far, men et uforstandig menneske forakter sin mor. 21Dårskap er en glede for den som er uten forstand; men en forstandig mann går rett frem. 22Planer blir til intet uten rådslagning; men hvor det er mange rådgivere, har de fremgang. 23En mann gleder sig når hans munn kan gi svar, og hvor godt er ikke et ord i rette tid! 24Den forstandige går livets vei opover for å undgå dødsriket der nede. 25Herren river ned de overmodiges hus, men enkens markskjell lar han stå fast. 26Den ondes råd er en vederstyggelighet for Herren, men milde ord er rene for ham. 27Den som jager efter vinning, setter sitt hus i ulag, men den som hater gaver, skal leve. 28Den rettferdige tenker i sitt hjerte på hvorledes han skal svare, men de ugudeliges munn lar onde ting strømme ut. 29Herren er langt borte fra de ugudelige, men de rettferdiges bønn hører han. 30Øinenes lys gleder hjertet; godt budskap gir benene marg. 31Den hvis øre hører på tilrettevisning til livet, dveler gjerne blandt vise. 32Den som ikke vil vite av tukt, forakter sitt liv, men den som hører på tilrettevisning, vinner forstand. 33Herrens frykt er tukt til visdom, og ydmykhet går forut for ære.

1A gentle answer turns away wrath, but a harsh word stirs up anger. 2The tongue of the wise commends knowledge, but the mouth of fools gush out folly. 3Yahweh’s eyes are everywhere, keeping watch on the evil and the good. 4A gentle tongue is a tree of life, but deceit in it crushes the spirit. 5A fool despises his father’s correction, but he who heeds reproof shows prudence. 6In the house of the righteous is much treasure, but the income of the wicked brings trouble. 7The lips of the wise spread knowledge; not so with the heart of fools. 8The sacrifice made by the wicked is an abomination to Yahweh, but the prayer of the upright is his delight. 9The way of the wicked is an abomination to Yahweh, but he loves him who follows after righteousness. 10There is stern discipline for one who forsakes the way: whoever hates reproof shall die. 11Sheol and Abaddon are before Yahweh— how much more then the hearts of the children of men! 12A scoffer doesn’t love to be reproved; he will not go to the wise. 13A glad heart makes a cheerful face; but an aching heart breaks the spirit. 14The heart of one who has understanding seeks knowledge, but the mouths of fools feed on folly. 15All the days of the afflicted are wretched, but one who has a cheerful heart enjoys a continual feast. 16Better is little, with the fear of Yahweh, than great treasure with trouble. 17Better is a dinner of herbs, where love is, than a fattened calf with hatred. 18A wrathful man stirs up contention, but one who is slow to anger appeases strife. 19The way of the sluggard is like a thorn patch, but the path of the upright is a highway. 20A wise son makes a father glad, but a foolish man despises his mother. 21Folly is joy to one who is void of wisdom, but a man of understanding keeps his way straight. 22Where there is no counsel, plans fail; but in a multitude of counselors they are established. 23Joy comes to a man with the reply of his mouth. How good is a word at the right time! 24The path of life leads upward for the wise, to keep him from going downward to Sheol. 25Yahweh will uproot the house of the proud, but he will keep the widow’s borders intact. 26Yahweh detests the thoughts of the wicked, but the thoughts of the pure are pleasing. 27He who is greedy for gain troubles his own house, but he who hates bribes will live. 28The heart of the righteous weighs answers, but the mouth of the wicked gushes out evil. 29Yahweh is far from the wicked, but he hears the prayer of the righteous. 30The light of the eyes rejoices the heart. Good news gives health to the bones. 31The ear that listens to reproof lives, and will be at home among the wise. 32He who refuses correction despises his own soul, but he who listens to reproof gets understanding. 33The fear of Yahweh teaches wisdom. Before honor is humility.

1Een zacht antwoord keert de grimmigheid af; maar een smartend woord doet den toorn oprijzen. 2De tong der wijzen maakt de wetenschap goed; maar de mond der zotten stort overvloediglijk dwaasheid uit. 3De ogen des HEEREN zijn in alle plaatsen, beschouwende de kwaden en de goeden. 4De medicijn der tong is een boom des levens; maar de verkeerdheid in dezelve is een breuk in den geest. 5Een dwaas zal de tucht zijns vaders versmaden; maar die de bestraffing waarneemt, zal kloekzinniglijk handelen. 6In het huis des rechtvaardigen is een grote schat; maar in des goddelozen inkomst is beroerte. 7De lippen der wijzen zullen de wetenschap uitstrooien; maar het hart der zotten niet alzo. 8Het offer der goddelozen is den HEERE een gruwel; maar het gebed der oprechten is Zijn welgevallen. 9De weg der goddelozen is den HEERE een gruwel; maar dien, die de gerechtigheid najaagt, zal Hij liefhebben. 10De tucht is onaangenaam voor dengene die het pad verlaat; en die de bestraffing haat, zal sterven. 11De hel en het verderf zijn voor den HEERE; hoeveel te meer de harten van des mensenkinderen? 12De spotter zal niet liefhebben, die hem bestraft; hij zal niet gaan tot de wijzen. 13Een vrolijk hart zal het aangezicht blijde maken; maar door de smart des harten wordt de geest verslagen. 14Een verstandig hart zal de wetenschap opzoeken; maar de mond der zotten zal met dwaasheid gevoed worden. 15Al de dagen des bedrukten zijn kwaad; maar een vrolijk hart is een gedurige maaltijd. 16Beter is weinig met de vreze des HEEREN, dan een grote schat, en onrust daarbij. 17Beter is een gerecht van groen moes, waar ook liefde is, dan een gemeste os, en haat daarbij. 18Een grimmig man zal gekijf verwekken; maar de lankmoedige zal den twist stillen. 19De weg des luiaards is als een doornheg; maar het pad der oprechten is wel gebaand. 20Een wijs zoon zal den vader verblijden; maar een zot mens veracht zijn moeder. 21De dwaasheid is den verstandeloze blijdschap; maar een man van verstand zal recht wandelen. 22De gedachten worden vernietigd, als er geen raad is; maar door veelheid der raadslieden zal elkeen bestaan. 23Een man heeft blijdschap in het antwoord zijns monds; en hoe goed is een woord op zijn tijd! 24De weg des levens is den verstandige naar boven; opdat hij afwijke van de hel, beneden. 25Het huis der hovaardigen zal de HEERE afrukken; maar de landpale der weduwe zal Hij vastzetten. 26Des bozen gedachten zijn den HEERE een gruwel; maar der reinen zijn liefelijke redenen. 27Die gierigheid pleegt, beroert zijn huis; maar die geschenken haat, zal leven. 28Het hart des rechtvaardigen bedenkt zich, om te antwoorden; maar de mond der goddelozen zal overvloediglijk kwade dingen uitstorten. 29De HEERE is ver van de goddelozen; maar het gebed der rechtvaardigen zal Hij verhoren. 30Het licht der ogen verblijdt het hart; een goed gerucht maakt het gebeente vet. 31Het oor, dat de bestraffing des levens hoort, zal in het midden der wijzen vernachten. 32Die de tucht verwerpt, die versmaadt zijn ziel; maar die de bestraffing hoort, krijgt verstand. 33De vreze des HEEREN is de tucht der wijsheid; en de nederigheid gaat voor de eer.