Lukas' evangelium 12

1Da folket imens hadde samlet sig i tusentall, så de trådte på hverandre, tok han til orde og sa til sine disipler: Ta eder først og fremst i vare for fariseernes surdeig, som er hykleri! 2Men intet er skjult som ikke skal bli åpenbaret, og intet er dulgt som ikke skal bli kjent; 3derfor skal alt det som I sier i mørket, bli hørt i lyset, og det som I hvisker i øret inne i kammerne, det skal bli forkynt på takene. 4Men jeg sier til eder, mine venner: Frykt ikke for dem som slår legemet ihjel og derefter ikke kan gjøre mere; 5men jeg vil vise eder hvem I skal frykte for: Frykt for ham som har makt både til å slå ihjel og til derefter å kaste i helvede! Ja, sier jeg eder, for ham skal I frykte. 6Selges ikke fem spurver for to øre? Og ikke én av dem er glemt hos Gud. 7Men endog hårene på eders hode er tellet alle sammen; frykt ikke! I er mere enn mange spurver. 8Men jeg sier eder: Hver den som kjennes ved mig for menneskene, ham skal også Menneskesønnen kjennes ved for Guds engler; 9men den som fornekter mig for menneskene, han skal fornektes for Guds engler. 10Og hver den som taler et ord mot Menneskesønnen, ham skal det bli forlatt; men den som taler bespottelig mot den Hellige Ånd, ham skal det ikke bli forlatt. 11Men når de fører eder frem for synagogene og øvrighetene og myndighetene, da vær ikke bekymret for hvorledes eller hvad I skal svare for eder, eller hvad I skal si; 12for den Hellige Ånd skal lære eder i samme stund hvad I skal si. 13Og en av folket sa til ham: Mester! si til min bror at han skal skifte arven med mig! 14Men han sa til ham: Menneske! hvem har satt mig til dommer eller skifter over eder? 15Og han sa til dem: Se til og ta eder i vare for all havesyke! for ingen har sitt liv av sitt gods, om han er nokså rik. 16Og han fortalte dem en lignelse og sa: Der var en rik mann hvis jord bar godt; 17og han tenkte ved sig selv: Hvad skal jeg gjøre? jeg har ikke rum til å samle min grøde i. 18Og han sa: Jo, dette vil jeg gjøre: Jeg vil rive mine lader ned og bygge dem større, og der vil jeg samle hele min avling og mitt gods; 19og så vil jeg si til min sjel: Sjel! du har meget godt liggende for mange år; slå dig til ro, et, drikk, vær glad! 20Men Gud sa til ham: Du dåre! i denne natt kreves din sjel av dig; hvem skal så ha det du har samlet? 21Således er det med den som samler sig skatter og ikke er rik i Gud. 22Og han sa til sine disipler: Derfor sier jeg eder: Vær ikke bekymret for eders liv, hvad I skal ete, heller ikke for eders legeme, hvad I skal klæ eder med! 23Livet er mere enn maten, og legemet mere enn klærne. 24Gi akt på ravnene: de hverken sår eller høster, de har ikke matbod eller lade, og Gud før dem allikevel. Hvor meget mere er ikke I enn fuglene! 25Og hvem av eder kan med all sin bekymring legge en alen til sin livslengde? 26Formår I da ikke engang det minste, hvorfor er I da bekymret for det andre? 27Gi akt på liljene, hvorledes de vokser: de arbeider ikke, de spinner ikke; men jeg sier eder: Enn ikke Salomo i all sin herlighet var klædd som én av dem. 28Men klær Gud således gresset på marken, som står idag og imorgen kastes i ovnen, hvor meget mere skal han da klæ eder, I lite troende! 29Så skal da I heller ikke søke efter hvad I skal ete, eller hvad I skal drikke, og ikke la eders tanker fare hit og dit. 30For alt slikt søker hedningene i verden efter; men eders Fader vet at I trenger til det. 31Men søk hans rike, så skal I få dette i tilgift! 32Frykt ikke, du lille hjord! for det har behaget eders Fader å gi eder riket. 33Selg det I eier, og gi almisse! Gjør eder punger som ikke eldes, en skatt som ikke forgår, i himmelen, der hvor tyve-hånd ikke når, og møll ikke tærer! 34For hvor eders skatt er, der vil også eders hjerte være. 35La eders lender være ombundet og eders lys brennende, 36og vær I likesom folk som venter på sin herre når han vil fare hjem fra bryllupet, forat de kan lukke op for ham straks han kommer og banker på! 37Salige er de tjenere som herren finner våkne når han kommer. Sannelig sier jeg eder: Han skal binde op om sig og la dem sette sig til bords og gå frem og tjene dem. 38Og om han kommer i den annen vakt, og om han kommer i den tredje og finner det så, salige er de. 39Men dette skal I vite at dersom husbonden visste i hvilken time tyven kom, da vilde han våke og ikke la nogen bryte inn i sitt hus. 40Vær da også I rede! for Menneskesønnen kommer i den time I ikke tenker. 41Da sa Peter til ham: Herre! er det oss du taler om i denne lignelse, eller alle? 42Og Herren sa: Hvem er da den tro og kloke husholder, som hans husbond vil sette over sine tjenestefolk for å gi dem deres mat i rette tid? 43Salig er den tjener som hans husbond finner å gjøre så når han kommer. 44Sannelig sier jeg eder: Han skal sette ham over alt det han eier. 45Men dersom denne tjener sier i sitt hjerte: Min herre dryger med å komme, og så gir sig til å slå drengene og pikene og å ete og drikke og fylle sig, 46da skal denne tjeners herre komme en dag han ikke venter, og en time han ikke vet, og hugge ham sønder og gi ham lodd og del med de utro. 47Men den tjener som kjente sin herres vilje, og ikke stelte til eller satte i verk det han vilde, han skal få mange slag; 48men den som ikke kjente den, men gjorde det som er slag verd, han skal få færre. Hver den som meget er gitt, av ham skal meget kreves, og den som meget er overgitt, av ham skal dess mere fordres. 49Ild er jeg kommet for å kaste på jorden; og hvor gjerne jeg vilde den alt var tendt! 50Men en dåp har jeg å døpes med; og hvor jeg gruer til den er fullført! 51Tror I at jeg er kommet for å gi fred på jorden? Nei, sier jeg eder, men strid. 52For fra nu av skal fem være i strid i ett hus, tre mot to og to mot tre, 53far mot sønn og sønn mot far, mor mot datter og datter mot mor, svigermor mot svigerdatter og svigerdatter mot svigermor. 54Men han sa også til folket: Når I ser det stiger en sky op i vest, sier I straks: Det kommer regn, og det skjer så; 55og når I ser det blåser sønnenvind, sier I: Det blir hete, og det blir så. 56I hyklere! Jordens og himmelens utseende vet I å tyde; hvorfor kan I da ikke tyde denne tid? 57Hvorfor dømmer I da ikke også av eder selv hvad rett er? 58For når du går avsted til øvrigheten med din motstander, da gjør dig umak for å bli forlikt med ham mens du er på veien, forat han ikke skal dra dig frem for dommeren, og dommeren overgi dig til fangevokteren, og fangevokteren kaste dig i fengsel. 59Jeg sier dig: Du skal ingenlunde komme ut derfra før du har betalt til siste øre.

1Meanwhile, when a multitude of many thousands had gathered together, so much so that they trampled on each other, he began to tell his disciples first of all, “Beware of the yeast of the Pharisees, which is hypocrisy. 2But there is nothing covered up, that will not be revealed, nor hidden, that will not be known. 3Therefore whatever you have said in the darkness will be heard in the light. What you have spoken in the ear in the inner rooms will be proclaimed on the housetops. 4“I tell you, my friends, don’t be afraid of those who kill the body, and after that have no more that they can do. 5But I will warn you whom you should fear. Fear him, who after he has killed, has power to cast into Gehenna.Yes, I tell you, fear him. 6“Aren’t five sparrows sold for two assaria coins? Not one of them is forgotten by God. 7But the very hairs of your head are all numbered. Therefore don’t be afraid. You are of more value than many sparrows. 8“I tell you, everyone who confesses me before men, him will the Son of Man also confess before the angels of God; 9but he who denies me in the presence of men will be denied in the presence of the angels of God. 10Everyone who speaks a word against the Son of Man will be forgiven, but those who blaspheme against the Holy Spirit will not be forgiven. 11When they bring you before the synagogues, the rulers, and the authorities, don’t be anxious how or what you will answer, or what you will say; 12for the Holy Spirit will teach you in that same hour what you must say.” 13One of the multitude said to him, “Teacher, tell my brother to divide the inheritance with me.” 14But he said to him, “Man, who made me a judge or an arbitrator over you?” 15He said to them, “Beware! Keep yourselves from covetousness, for a man’s life doesn’t consist of the abundance of the things which he possesses.” 16He spoke a parable to them, saying, “The ground of a certain rich man produced abundantly. 17He reasoned within himself, saying, ‘What will I do, because I don’t have room to store my crops?’ 18He said, ‘This is what I will do. I will pull down my barns, and build bigger ones, and there I will store all my grain and my goods. 19I will tell my soul, “Soul, you have many goods laid up for many years. Take your ease, eat, drink, be merry.”’ 20“But God said to him, ‘You foolish one, tonight your soul is required of you. The things which you have prepared—whose will they be?’ 21So is he who lays up treasure for himself, and is not rich toward God.” 22He said to his disciples, “Therefore I tell you, don’t be anxious for your life, what you will eat, nor yet for your body, what you will wear. 23Life is more than food, and the body is more than clothing. 24Consider the ravens: they don’t sow, they don’t reap, they have no warehouse or barn, and God feeds them. How much more valuable are you than birds! 25Which of you by being anxious can add a cubit to his height? 26If then you aren’t able to do even the least things, why are you anxious about the rest? 27Consider the lilies, how they grow. They don’t toil, neither do they spin; yet I tell you, even Solomon in all his glory was not arrayed like one of these. 28But if this is how God clothes the grass in the field, which today exists, and tomorrow is cast into the oven, how much more will he clothe you, O you of little faith? 29Don’t seek what you will eat or what you will drink; neither be anxious. 30For the nations of the world seek after all of these things, but your Father knows that you need these things. 31But seek God’s Kingdom, and all these things will be added to you. 32Don’t be afraid, little flock, for it is your Father’s good pleasure to give you the Kingdom. 33Sell that which you have, and give gifts to the needy. Make for yourselves purses which don’t grow old, a treasure in the heavens that doesn’t fail, where no thief approaches, neither moth destroys. 34For where your treasure is, there will your heart be also. 35“Let your waist be dressed and your lamps burning. 36Be like men watching for their lord, when he returns from the marriage feast; that, when he comes and knocks, they may immediately open to him. 37Blessed are those servants, whom the lord will find watching when he comes. Most certainly I tell you, that he will dress himself, and make them recline, and will come and serve them. 38They will be blessed if he comes in the second or third watch, and finds them so. 39But know this, that if the master of the house had known in what hour the thief was coming, he would have watched, and not allowed his house to be broken into. 40Therefore be ready also, for the Son of Man is coming in an hour that you don’t expect him.” 41Peter said to him, “Lord, are you telling this parable to us, or to everybody?” 42The Lord said, “Who then is the faithful and wise steward, whom his lord will set over his household, to give them their portion of food at the right times? 43Blessed is that servant whom his lord will find doing so when he comes. 44Truly I tell you, that he will set him over all that he has. 45But if that servant says in his heart, ‘My lord delays his coming,’ and begins to beat the menservants and the maidservants, and to eat and drink, and to be drunken, 46then the lord of that servant will come in a day when he isn’t expecting him, and in an hour that he doesn’t know, and will cut him in two, and place his portion with the unfaithful. 47That servant, who knew his lord’s will, and didn’t prepare, nor do what he wanted, will be beaten with many stripes, 48but he who didn’t know, and did things worthy of stripes, will be beaten with few stripes. To whomever much is given, of him will much be required; and to whom much was entrusted, of him more will be asked. 49“I came to throw fire on the earth. I wish it were already kindled. 50But I have a baptism to be baptized with, and how distressed I am until it is accomplished! 51Do you think that I have come to give peace in the earth? I tell you, no, but rather division. 52For from now on, there will be five in one house divided, three against two, and two against three. 53They will be divided, father against son, and son against father; mother against daughter, and daughter against her mother; mother-in-law against her daughter-in-law, and daughter-in-law against her mother-in-law.” 54He said to the multitudes also, “When you see a cloud rising from the west, immediately you say, ‘A shower is coming,’ and so it happens. 55When a south wind blows, you say, ‘There will be a scorching heat,’ and it happens. 56You hypocrites! You know how to interpret the appearance of the earth and the sky, but how is it that you don’t interpret this time? 57Why don’t you judge for yourselves what is right? 58For when you are going with your adversary before the magistrate, try diligently on the way to be released from him, lest perhaps he drag you to the judge, and the judge deliver you to the officer, and the officer throw you into prison. 59I tell you, you will by no means get out of there, until you have paid the very last penny.”

1Daarentussen als vele duizenden der schare bijeenvergaderd waren, zodat zij elkander vertraden, begon Hij te zeggen tot Zijn discipelen: Vooreerst wacht uzelven voor den zuurdesem der Farizeen, welke is geveinsdheid. 2En er is niets bedekt, dat niet zal ontdekt worden, en verborgen, dat niet zal geweten worden. 3Daarom, al wat gij in de duisternis gezegd hebt, zal in het licht gehoord worden; en wat gij in het oor gesproken hebt, in de binnenkamers, zal op de daken gepredikt worden. 4En Ik zeg u, Mijn vrienden: Vreest u niet voor degenen, die het lichaam doden, en daarna niet meer kunnen doen. 5Maar Ik zal u tonen, Wien gij vrezen zult: vreest Dien, Die, nadat Hij gedood heeft, ook macht heeft in de hel te werpen; ja, Ik zeg u, vreest Dien! 6Worden niet vijf musjes verkocht voor twee penningskens? En niet een van die is voor God vergeten. 7Ja, ook de haren uws hoofds zijn alle geteld. Vreest dan niet; gij gaat vele musjes te boven. 8En Ik zeg u: Een iegelijk, die Mij belijden zal voor de mensen, dien zal ook de Zoon des mensen belijden voor de engelen Gods. 9Maar wie Mij verloochenen zal voor de mensen, die zal verloochend worden voor de engelen Gods. 10En een iegelijk, die enig woord spreken zal tegen den Zoon des mensen, het zal hem vergeven worden; maar wie tegen den Heiligen Geest gelasterd zal hebben, dien zal het niet vergeven worden. 11En wanneer zij u heenbrengen zullen in de synagogen, en tot de overheden en de machten, zo zijt niet bezorgd, hoe of wat gij tot verantwoording zeggen, of wat gij spreken zult; 12Want de Heilige Geest zal u in dezelve ure leren, hetgeen gij spreken moet. 13En een uit de schare zeide tot Hem: Meester, zeg mijn broeder, dat hij met mij de erfenis dele. 14Maar Hij zeide tot hem: Mens, wie heeft Mij tot een rechter of scheidsman over ulieden gesteld? 15En Hij zeide tot hen: Ziet toe en wacht u van de gierigheid; want het is niet in den overvloed gelegen, dat iemand leeft uit zijn goederen. 16En Hij zeide tot hen een gelijkenis, en sprak: Eens rijken mensen land had wel gedragen; 17En hij overleide bij zichzelven, zeggende: Wat zal ik doen, want ik heb niet, waarin ik mijn vruchten zal verzamelen. 18En hij zeide: Dit zal ik doen; ik zal mijn schuren afbreken, en grotere bouwen, en zal aldaar verzamelen al dit mijn gewas, en deze mijn goederen; 19En ik zal tot mijn ziel zeggen: Ziel! gij hebt vele goederen, die opgelegd zijn voor vele jaren, neem rust, eet, drink, wees vrolijk. 20Maar God zeide tot hem: Gij dwaas! in dezen nacht zal men uw ziel van u afeisen; en hetgeen gij bereid hebt, wiens zal het zijn? 21Alzo is het met dien, die zichzelven schatten vergadert, en niet rijk is in God. 22En Hij zeide tot Zijn discipelen: Daarom zeg Ik u: Zijt niet bezorgd voor uw leven, wat gij eten zult, noch voor het lichaam, waarmede gij u kleden zult. 23Het leven is meer dan het voedsel, en het lichaam dan de kleding. 24Aanmerkt de raven, dat zij niet zaaien, noch maaien, welke geen spijskamer noch schuur hebben, en God voedt dezelve; hoeveel gaat gij de vogelen te boven? 25Wie toch van u kan, met bezorgd te zijn, een el tot zijn lengte toedoen? 26Indien gij dan ook het minste niet kunt, wat zijt gij voor de andere dingen bezorgd? 27Aanmerkt de lelien, hoe zij wassen; zij arbeiden niet, en spinnen niet; en Ik zeg u: ook Salomo in al zijn heerlijkheid is niet bekleed geweest als een van deze. 28Indien nu God het gras dat heden op het veld is, en morgen in den oven geworpen wordt, alzo bekleedt, hoeveel meer u, gij kleingelovigen! 29En gijlieden, vraagt niet, wat gij eten, of wat gij drinken zult; en weest niet wankelmoedig. 30Want al deze dingen zoeken de volken der wereld; maar uw Vader weet, dat gij deze dingen behoeft. 31Maar zoekt het Koninkrijk Gods, en al deze dingen zullen u toegeworpen worden. 32Vreest niet, gij klein kuddeken, want het is uws Vaders welbehagen, ulieden het Koninkrijk te geven. 33Verkoopt hetgeen gij hebt, en geeft aalmoes. Maakt uzelven buidels, die niet verouden, een schat, die niet afneemt, in de hemelen, daar de dief niet bijkomt, noch de mot verderft. 34Want waar uw schat is, aldaar zal ook uw hart zijn. 35Laat uw lendenen omgord zijn, en de kaarsen brandende. 36En zijt gij den mensen gelijk, die op hun heer wachten, wanneer hij wederkomen zal van de bruiloft, opdat, als hij komt en klopt, zij hem terstond mogen opendoen. 37Zalig zijn die dienstknechten, welke de heer, als hij komt, zal wakende vinden. Voorwaar, Ik zeg u, dat hij zich zal omgorden, en zal hen doen aanzitten, en bijkomende, zal hij hen dienen. 38En zo hij komt in de tweede nacht wake, en komt in de derde wake, en vindt hen alzo, zalig zijn dezelve dienstknechten. 39Maar weet dit, dat, indien de heer des huizes geweten had, in welke ure de dief zou komen, hij zou gewaakt hebben, en zou zijn huis niet hebben laten doorgraven. 40Gij dan, zijt ook bereid; want in welke ure gij het niet meent, zal de Zoon des mensen komen. 41En Petrus zeide tot Hem: Heere! zegt Gij deze gelijkenis tot ons, of ook tot allen? 42En de Heere zeide: Wie is dan de getrouwe en voorzichtige huisbezorger, dien de heer over zijn dienstboden zal zetten, om hun ter rechter tijd het bescheiden deel spijze te geven? 43Zalig is de dienstknecht, welken zijn heer, als hij komt, zal vinden, alzo doende. 44Waarlijk, Ik zeg ulieden, dat hij hem over al zijn goederen zetten zal. 45Maar indien dezelve dienstknecht in zijn hart zou zeggen: Mijn heer vertoeft te komen; en zou beginnen de knechten en de dienstmaagden te slaan, en te eten en te drinken, en dronken te worden; 46Zo zal de heer deszelven dienstknechts komen ten dage, in welken hij hem niet verwacht, en ter ure, die hij niet weet; en zal hem afscheiden, en zal zijn deel zetten met de ontrouwen. 47En die dienstknecht, welke geweten heeft den wil zijns heeren, en zich niet bereid, noch naar zijn wil gedaan heeft, die zal met vele slagen geslagen worden. 48Maar die denzelven niet geweten heeft, en gedaan heeft dingen, die slagen waardig zijn, die zal met weinige slagen geslagen worden. En een iegelijk, wien veel gegeven is, van dien zal veel geeist worden; en wien men veel vertrouwd heeft, van dien zal men overvloediger eisen. 49Ik ben gekomen, om vuur op de aarde te werpen; en wat wil Ik, indien het alrede ontstoken is? 50Maar Ik moet met een doop gedoopt worden; en hoe worde Ik geperst, totdat het volbracht zij! 51Meent gij, dat Ik gekomen ben, om vrede te geven op de aarde? Neen, zeg Ik u, maar veeleer verdeeldheid. 52Want van nu aan zullen er vijf in een huis verdeeld zijn, drie tegen twee, en twee tegen drie. 53De vader zal tegen den zoon verdeeld zijn, en de zoon tegen den vader; de moeder tegen de dochter; en de dochter tegen de moeder; de schoonmoeder tegen haar schoondochter, en de schoondochter tegen haar schoonmoeder. 54En Hij zeide ook tot de scharen: Wanneer gij een wolk ziet opgaan van het westen, terstond zegt gijlieden: Er komt regen; en het geschiedt alzo. 55En wanneer gij den zuidenwind ziet waaien, zo zegt gij: Er zal hitte zijn; en het geschiedt. 56Gij geveinsden, het aanschijn der aarde en des hemels weet gij te beproeven; en hoe beproeft gij dezen tijd niet? 57En waarom oordeelt gij ook van uzelven niet, hetgeen recht is? 58Want als gij heengaat met uw wederpartij voor de overheid, zo doet naarstigheid op den weg, om van hem verlost te worden; opdat hij misschien u niet voor den rechter trekke, en de rechter u den gerechtsdienaar overlevere, en de gerechtsdienaar u in de gevangenis werpe. 59Ik zeg u: Gij zult van daar geenszins uitgaan, totdat gij ook het laatste penningsken betaald zult hebben.