Lukas' evangelium 1

1Eftersom mange har tatt sig fore å sette op en fortelling om de ting som er fullbyrdet iblandt oss, 2således som de som fra først av var øienvidner og blev ordets tjenere, har overgitt oss det, 3så har også jeg foresatt mig, efterat jeg nøie har gransket alt sammen fra først av, å nedskrive det i sammenheng for dig, gjæveste Teofilus, 4forat du kan lære å kjenne hvor pålitelige de lærdommer er som du er oplært i. 5I de dager da Herodes var konge i Jødeland, var det en prest ved navn Sakarias, av Abias skifte, og han hadde en hustru av Arons døtre, og hennes navn var Elisabet. 6De var begge rettferdige for Gud, og vandret ulastelig i alle Herrens bud og forskrifter. 7Og de hadde ikke barn; for Elisabet var ufruktbar, og de var begge kommet langt ut i årene. 8Men det skjedde mens han gjorde prestetjeneste for Gud, da raden var kommet til hans skifte, 9at det efter preste-tjenestens sedvane tilfalt ham å gå inn i Herrens tempel og ofre røkelse; 10og hele folkemengden stod utenfor og bad i røkofferets stund. 11Da åpenbarte en Herrens engel sig for ham og stod på høire side av røkoffer-alteret. 12Og da Sakarias så ham, blev han forferdet, og frykt falt på ham. 13Men engelen sa til ham: Frykt ikke, Sakarias! din bønn er hørt, og din hustru Elisabet skal føde dig en sønn, og du skal kalle ham Johannes; 14og han skal bli dig til glede og fryd, og mange skal glede sig over hans fødsel. 15For han skal være stor for Herren, og han skal ikke drikke vin og sterk drikk, og han skal fylles med den Hellige Ånd like fra mors liv; 16og han skal omvende mange av Israels barn til Herren deres Gud, 17og han skal gå i forveien for ham i Elias' ånd og kraft, for å vende fedres hjerter til barn og ulydige til rettferdiges sinnelag, for å berede Herren et velskikket folk. 18Og Sakarias sa til engelen: Hvorav skal jeg vite dette? Jeg er jo en gammel mann, og min hustru er langt ute i årene. 19Og engelen svarte ham: Jeg er Gabriel, som står for Guds åsyn, og jeg er utsendt for å tale til dig og forkynne dig dette glade budskap; 20og se, du skal bli målløs, og ikke kunne tale før den dag da dette skjer, fordi du ikke trodde mine ord, som skal fullbyrdes i sin tid. 21Og folket stod og ventet på Sakarias, og de undredes over at han blev så lenge i templet. 22Men da han kom ut, kunde han ikke tale til dem, og de skjønte at han hadde sett et syn i templet, og han nikket til dem, og var og blev stum. 23Og det skjedde da hans tjenestedager var til ende, da drog han hjem til sitt hus. 24Men efter disse dager blev hans hustru Elisabet fruktsommelig, og hun trakk sig tilbake i ensomhet i fem måneder, og sa: 25Så har Herren gjort med mig i de dager da han så til mig for å bortta min vanære iblandt menneskene. 26Men i den sjette måned blev engelen Gabriel sendt fra Gud til en by i Galilea som heter Nasaret, 27til en jomfru som var trolovet med en mann ved navn Josef, av Davids hus, og jomfruens navn var Maria. 28Og engelen kom inn til henne og sa: Vær hilset, du benådede! Herren er med dig; velsignet er du blandt kvinner! 29Men hun blev forferdet over hans ord, og grundet på hvad dette skulde være for en hilsen. 30Og engelen sa til henne: Frykt ikke, Maria! for du har funnet nåde hos Gud; 31og se, du skal bli fruktsommelig og føde en sønn, og du skal kalle ham Jesus. 32Han skal være stor og kalles den Høiestes Sønn, og Gud Herren skal gi ham hans far Davids trone, 33og han skal være konge over Jakobs hus evindelig, og det skal ikke være ende på hans kongedømme. 34Men Maria sa til engelen: Hvorledes skal dette gå til, da jeg ikke vet av mann? 35Og engelen svarte henne: Den Hellige Ånd skal komme over dig, og den Høiestes kraft skal overskygge dig; derfor skal også det hellige som fødes, kalles Guds Sønn. 36Og se, Elisabet, din slektning, har også undfanget en sønn i sin alderdom, og hun, som kaltes ufruktbar, er nu i sin sjette måned. 37For ingen ting er umulig for Gud. 38Da sa Maria: Se, jeg er Herrens tjenerinne; mig skje efter ditt ord! Og engelen skiltes fra henne. 39Men Maria stod op i de dager og skyndte sig til fjellbygdene, til en by i Juda, 40og hun kom inn i Sakarias' hus og hilste på Elisabet. 41Og det skjedde da Elisabet hørte Marias hilsen, da sprang fosteret i hennes liv, og Elisabet blev fylt med den Hellige Ånd 42og ropte med høi røst og sa: Velsignet er du blandt kvinner, og velsignet er ditt livs frukt! 43Og hvorledes times mig dette, at min Herres mor kommer til mig? 44For se, da lyden av din hilsen nådde mitt øre, sprang fosteret i mitt liv med fryd. 45Og salig er hun som trodde; for fullbyrdes skal det som er sagt henne av Herren. 46Da sa Maria: Min sjel ophøier Herren, 47og min ånd fryder sig i Gud, min frelser, 48han som har sett til sin tjenerinnes ringhet. For se, fra nu av skal alle slekter prise mig salig, 49fordi han har gjort store ting imot mig, han, den mektige, og hellig er hans navn, 50og hans miskunn er fra slekt til slekt over dem som frykter ham. 51Han gjorde veldig verk med sin arm, han adspredte dem som var overmodige i sitt hjertes tanke; 52han støtte stormenn fra deres høiseter og ophøiet de små; 53hungrige mettet han med gode gaver, og rikmenn lot han gå bort med tomme hender. 54Han tok sig av Israel, sin tjener, for å komme miskunn i hu 55- således som han talte til våre fedre - mot Abraham og hans ætt til evig tid. 56Og Maria blev hos henne omkring tre måneder, og vendte så hjem igjen til sitt hus. 57Men for Elisabet kom tiden da hun skulde føde, og hun fødte en sønn, 58og hennes granner og frender fikk høre at Herren hadde gjort sin miskunn stor mot henne, og de gledet sig med henne. 59Og det skjedde på den åttende dag, da kom de for å omskjære barnet, og de vilde kalle ham Sakarias efter hans far. 60Da tok hans mor til orde og sa: Nei, han skal hete Johannes. 61Og de sa til henne: Men det er jo ingen i din ætt som har dette navn. 62De gjorde da tegn til hans far for å få vite hvad han vilde han skulde hete. 63Og han bad om en tavle og skrev disse ord: Johannes er hans navn. Og de undret sig alle. 64Men straks blev hans munn oplatt og hans tunge løst, og han talte og lovet Gud. 65Og det kom frykt på alle dem som bodde deromkring, og i alle Judeas fjellbygder talte de med hverandre om alle disse ting, 66og alle som hørte det, la det på hjerte og sa: Hvad skal det da bli av dette barn? For Herrens hånd var med ham. 67Og hans far Sakarias blev fylt med den Hellige Ånd og talte profetiske ord og sa: 68Lovet være Herren, Israels Gud, han som så til sitt folk og forløste det! 69Og han opreiste oss et frelsens horn i sin tjener Davids hus, 70således som han talte gjennem sine hellige profeters munn fra fordums tid av, 71en frelse fra våre fiender og fra alle deres hånd som hater oss, 72for å gjøre miskunn mot våre fedre og komme sin hellige pakt i hu, 73den ed han svor Abraham, vår far, 74for å fri oss av våre fienders hånd og gi oss å tjene ham uten frykt 75i hellighet og rettferdighet for hans åsyn alle våre dager. 76Men også du, barn, skal kalles den Høiestes profet; for du skal gå frem for Herrens åsyn for å rydde hans veier, 77for å lære hans folk frelse å kjenne ved deres synders forlatelse 78for vår Guds miskunnelige hjertelags skyld, som lot solopgang fra det høie gjeste oss, 79for å lyse for dem som sitter i mørke og dødsskygge, for å styre våre føtter inn på fredens vei. 80Men barnet vokste og blev sterkt i ånden, og han var i ødemarkene til den dag da han blev ført frem for Israel.

1Since many have undertaken to set in order a narrative concerning those matters which have been fulfilled among us, 2even as those who from the beginning were eyewitnesses and servants of the word delivered them to us, 3it seemed good to me also, having traced the course of all things accurately from the first, to write to you in order, most excellent Theophilus; 4that you might know the certainty concerning the things in which you were instructed. 5There was in the days of Herod, the king of Judea, a certain priest named Zacharias, of the priestly division of Abijah. He had a wife of the daughters of Aaron, and her name was Elizabeth. 6They were both righteous before God, walking blamelessly in all the commandments and ordinances of the Lord. 7But they had no child, because Elizabeth was barren, and they both were well advanced in years. 8Now while he executed the priest’s office before God in the order of his division, 9according to the custom of the priest’s office, his lot was to enter into the temple of the Lord and burn incense. 10The whole multitude of the people were praying outside at the hour of incense. 11An angel of the Lord appeared to him, standing on the right side of the altar of incense. 12Zacharias was troubled when he saw him, and fear fell upon him. 13But the angel said to him, “Don’t be afraid, Zacharias, because your request has been heard, and your wife, Elizabeth, will bear you a son, and you shall call his name John. 14You will have joy and gladness; and many will rejoice at his birth. 15For he will be great in the sight of the Lord, and he will drink no wine nor strong drink. He will be filled with the Holy Spirit, even from his mother’s womb. 16He will turn many of the children of Israel to the Lord, their God. 17He will go before him in the spirit and power of Elijah, ‘to turn the hearts of the fathers to the children,’ and the disobedient to the wisdom of the just; to prepare a people prepared for the Lord.” 18Zacharias said to the angel, “How can I be sure of this? For I am an old man, and my wife is well advanced in years.” 19The angel answered him, “I am Gabriel, who stands in the presence of God. I was sent to speak to you, and to bring you this good news. 20Behold, you will be silent and not able to speak, until the day that these things will happen, because you didn’t believe my words, which will be fulfilled in their proper time.” 21The people were waiting for Zacharias, and they marveled that he delayed in the temple. 22When he came out, he could not speak to them, and they perceived that he had seen a vision in the temple. He continued making signs to them, and remained mute. 23When the days of his service were fulfilled, he departed to his house. 24After these days Elizabeth, his wife, conceived, and she hid herself five months, saying, 25“Thus has the Lord done to me in the days in which he looked at me, to take away my reproach among men.” 26Now in the sixth month, the angel Gabriel was sent from God to a city of Galilee, named Nazareth, 27to a virgin pledged to be married to a man whose name was Joseph, of the house of David. The virgin’s name was Mary. 28Having come in, the angel said to her, “Rejoice, you highly favored one! The Lord is with you. Blessed are you among women!” 29But when she saw him, she was greatly troubled at the saying, and considered what kind of salutation this might be. 30The angel said to her, “Don’t be afraid, Mary, for you have found favor with God. 31Behold, you will conceive in your womb, and give birth to a son, and will call his name ‘Jesus.’ 32He will be great, and will be called the Son of the Most High. The Lord God will give him the throne of his father, David, 33and he will reign over the house of Jacob forever. There will be no end to his Kingdom.” 34Mary said to the angel, “How can this be, seeing I am a virgin?” 35The angel answered her, “The Holy Spirit will come on you, and the power of the Most High will overshadow you. Therefore also the holy one who is born from you will be called the Son of God. 36Behold, Elizabeth, your relative, also has conceived a son in her old age; and this is the sixth month with her who was called barren. 37For everything spoken by God is possible.” 38Mary said, “Behold, the handmaid of the Lord; be it to me according to your word.” The angel departed from her. 39Mary arose in those days and went into the hill country with haste, into a city of Judah, 40and entered into the house of Zacharias and greeted Elizabeth. 41When Elizabeth heard Mary’s greeting, the baby leaped in her womb, and Elizabeth was filled with the Holy Spirit. 42She called out with a loud voice, and said, “Blessed are you among women, and blessed is the fruit of your womb! 43Why am I so favored, that the mother of my Lord should come to me? 44For behold, when the voice of your greeting came into my ears, the baby leaped in my womb for joy! 45Blessed is she who believed, for there will be a fulfillment of the things which have been spoken to her from the Lord!” 46Mary said, “My soul magnifies the Lord. 47My spirit has rejoiced in God my Savior, 48for he has looked at the humble state of his handmaid. For behold, from now on, all generations will call me blessed. 49For he who is mighty has done great things for me. Holy is his name. 50His mercy is for generations of generations on those who fear him. 51He has shown strength with his arm. He has scattered the proud in the imagination of their hearts. 52He has put down princes from their thrones. And has exalted the lowly. 53He has filled the hungry with good things. He has sent the rich away empty. 54He has given help to Israel, his servant, that he might remember mercy, 55As he spoke to our fathers, to Abraham and his seed forever.” 56Mary stayed with her about three months, and then returned to her house. 57Now the time that Elizabeth should give birth was fulfilled, and she gave birth to a son. 58Her neighbors and her relatives heard that the Lord had magnified his mercy towards her, and they rejoiced with her. 59On the eighth day, they came to circumcise the child; and they would have called him Zacharias, after the name of the father. 60His mother answered, “Not so; but he will be called John.” 61They said to her, “There is no one among your relatives who is called by this name.” 62They made signs to his father, what he would have him called. 63He asked for a writing tablet, and wrote, “His name is John.” They all marveled. 64His mouth was opened immediately, and his tongue freed, and he spoke, blessing God. 65Fear came on all who lived around them, and all these sayings were talked about throughout all the hill country of Judea. 66All who heard them laid them up in their heart, saying, “What then will this child be?” The hand of the Lord was with him. 67His father, Zacharias, was filled with the Holy Spirit, and prophesied, saying, 68“Blessed be the Lord, the God of Israel, for he has visited and worked redemption for his people; 69and has raised up a horn of salvation for us in the house of his servant David 70(as he spoke by the mouth of his holy prophets who have been from of old), 71salvation from our enemies, and from the hand of all who hate us; 72to show mercy towards our fathers, to remember his holy covenant, 73the oath which he spoke to Abraham, our father, 74to grant to us that we, being delivered out of the hand of our enemies, should serve him without fear, 75In holiness and righteousness before him all the days of our life. 76And you, child, will be called a prophet of the Most High, for you will go before the face of the Lord to prepare his ways, 77to give knowledge of salvation to his people by the remission of their sins, 78because of the tender mercy of our God, whereby the dawn from on high will visit us, 79to shine on those who sit in darkness and the shadow of death; to guide our feet into the way of peace.” 80The child was growing, and becoming strong in spirit, and was in the desert until the day of his public appearance to Israel.

1Nademaal velen ter hand genomen hebben, om in orde te stellen een verhaal van de dingen, die onder ons volkomen zekerheid hebben; 2Gelijk ons overgeleverd hebben, die van den beginne zelven aanschouwers en dienaars des Woords geweest zijn; 3Zo heeft het ook mij goed gedacht, hebbende alles van voren aan naarstiglijk onderzocht, vervolgens aan u te schrijven, voortreffelijke Theofilus! 4Opdat gij moogt kennen de zekerheid der dingen, waarvan gij onderwezen zijt. 5In de dagen van Herodes, den koning van Judea, was een zeker priester, met name Zacharias, van de dagorde van Abia; en zijn vrouw was uit de dochteren van Aaron, en haar naam Elizabet. 6En zij waren beiden rechtvaardig voor God, wandelende in al de geboden en rechten des Heeren, onberispelijk. 7En zij hadden geen kind, omdat Elizabet onvruchtbaar was, en zij beiden verre op hun dagen gekomen waren. 8En het geschiedde, dat, als hij het priesterambt bediende voor God, in de beurt zijner dagorde. 9Naar de gewoonte der priesterlijke bediening, hem te lote was gevallen, dat hij zoude ingaan in den tempel des Heeren om te reukofferen. 10En al de menigte des volks was buiten, biddende, ten ure des reukoffers. 11En van hem werd gezien een engel des Heeren, staande ter rechter zijde van het altaar des reukoffers. 12En Zacharias, hem ziende, werd ontroerd, en vreze is op hem gevallen. 13Maar de engel zeide tot hem: Vrees niet, Zacharias! want uw gebed is verhoord, en uw vrouw Elizabet zal u een zoon baren, en gij zult zijn naam heten Johannes. 14En u zal blijdschap en verheuging zijn, en velen zullen zich over zijn geboorte verblijden. 15Want hij zal groot zijn voor den Heere; noch wijn, noch sterken drank zal hij drinken, en hij zal met den Heiligen Geest vervuld worden, ook van zijner moeders lijf aan. 16En hij zal velen der kinderen Israels bekeren tot den Heere, hun God. 17En hij zal voor Hem heengaan, in den geest en de kracht van Elias, om te bekeren de harten der vaderen tot de kinderen, en de ongehoorzamen tot de voorzichtigheid der rechtvaardigen, om den Heere te bereiden een toegerust volk. 18En Zacharias zeide tot den engel: Waarbij zal ik dat weten? Want ik ben oud, en mijn vrouw is verre op haar dagen gekomen. 19En de engel antwoordde en zeide tot hem: Ik ben Gabriel, die voor God sta, en ben uitgezonden, om tot u te spreken, en u deze dingen te verkondigen. 20En zie, gij zult zwijgen, en niet kunnen spreken, tot op den dag, dat deze dingen geschied zullen zijn; om dies wil, dat gij mijn woorden niet geloofd hebt, welke vervuld zullen worden op hun tijd. 21En het volk was wachtende op Zacharias, en zij waren verwonderd, dat hij zo lang vertoefde in den tempel. 22En als hij uitkwam, kon hij tot hen niet spreken; en zij bekenden, dat hij een gezicht in den tempel gezien had. En hij wenkte hun toe, en bleef stom. 23En het geschiedde, als de dagen zijner bediening vervuld waren, dat hij naar zijn huis ging. 24En na die dagen werd Elizabet, zijn vrouw, bevrucht; en zij verborg zich vijf maanden, zeggende: 25Alzo heeft mij de Heere gedaan, in de dagen, in welke Hij mij aangezien heeft, om mijn versmaadheid onder de mensen weg te nemen. 26En in de zesde maand werd de engel Gabriel van God gezonden naar een stad in Galilea, genaamd Nazareth; 27Tot een maagd, die ondertrouwd was met een man, wiens naam was Jozef, uit den huize Davids; en de naam der maagd was Maria. 28En de engel tot haar ingekomen zijnde, zeide: Wees gegroet, gij begenadigde; de Heere is met u; gij zijt gezegend onder de vrouwen. 29En als zij hem zag, werd zij zeer ontroerd over dit zijn woord, en overlegde, hoedanig deze groetenis mocht zijn. 30En de engel zeide tot haar: Vrees niet, Maria, want gij hebt genade bij God gevonden. 31En zie, gij zult bevrucht worden, en een Zoon baren, en zult Zijn naam heten JEZUS. 32Deze zal groot zijn, en de Zoon des Allerhoogsten genaamd worden; en God, de Heere, zal Hem den troon van Zijn vader David geven. 33En Hij zal over het huis Jakobs Koning zijn in der eeuwigheid, en Zijns Koninkrijks zal geen einde zijn. 34En Maria zeide tot den engel: Hoe zal dat wezen, dewijl ik geen man bekenne? 35En de engel, antwoordende, zeide tot haar: De Heilige Geest zal over u komen, en de kracht des Allerhoogsten zal u overschaduwen; daarom ook, dat Heilige, Dat uit u geboren zal worden, zal Gods Zoon genaamd worden. 36En zie, Elizabet, uw nicht, is ook zelve bevrucht, met een zoon, in haar ouderdom; en deze maand is haar, die onvruchtbaar genaamd was, de zesde. 37Want geen ding zal bij God onmogelijk zijn. 38En Maria zeide: Zie, de dienstmaagd des Heeren; mij geschiede naar uw woord. En de engel ging weg van haar. 39En Maria, opgestaan zijnde in diezelfde dagen, reisde met haast naar het gebergte, in een stad van Juda; 40En kwam in het huis van Zacharias, en groette Elizabet. 41En het geschiedde, als Elizabet de groetenis van Maria hoorde, zo sprong het kindeken op in haar buik; en Elizabet werd vervuld met den Heiligen Geest; 42En riep uit met een grote stem, en zeide: Gezegend zijt gij onder de vrouwen, en gezegend is de vrucht uws buiks! 43En van waar komt mij dit, dat de moeder mijns Heeren tot mij komt? 44Want zie, als de stem uwer groetenis in mijn oren geschiedde, zo sprong het kindeken van vreugde op in mijn buik. 45En zalig is zij, die geloofd heeft; want de dingen, die haar van den Heere gezegd zijn, zullen volbracht worden. 46En Maria zeide: Mijn ziel maakt groot den Heere; 47En mijn geest verheugt zich in God, mijn Zaligmaker; 48Omdat Hij de nederheid Zijner dienstmaagd heeft aangezien; want zie, van nu aan zullen mij zalig spreken al de geslachten. 49Want grote dingen heeft aan mij gedaan Hij, Die machtig is, en heilig is Zijn Naam. 50En Zijn barmhartigheid is van geslacht tot geslacht over degenen, die Hem vrezen. 51Hij heeft een krachtig werk gedaan door Zijn arm; Hij heeft verstrooid de hoogmoedigen in de gedachten hunner harten. 52Hij heeft machtigen van de tronen afgetrokken, en nederigen heeft Hij verhoogd. 53Hongerigen heeft Hij met goederen vervuld; en rijken heeft Hij ledig weggezonden. 54Hij heeft Israel, Zijn knecht, opgenomen, opdat Hij gedachtig ware der barmhartigheid. 55(Gelijk Hij gesproken heeft tot onze vaderen, namelijk tot Abraham, en zijn zaad) in eeuwigheid. 56En Maria bleef bij haar omtrent drie maanden, en keerde weder tot haar huis. 57En de tijd van Elizabet werd vervuld, dat zij baren zoude, en zij baarde een zoon. 58En die daar rondom woonden, en haar magen hoorden, dat de Heere Zijn barmhartigheid grotelijks aan haar bewezen had, en waren met haar verblijd. 59En het geschiedde, dat zij op den achtsten dag kwamen, om het kindeken te besnijden, en noemden het Zacharias, naar den naam zijns vaders. 60En zijn moeder antwoordde en zeide: Niet alzo, maar hij zal Johannes heten. 61En zij zeiden tot haar: Er is niemand in uw maagschap, die met dien naam genaamd wordt. 62En zij wenkten zijn vader, hoe hij wilde, dat hij genaamd zou worden. 63En als hij een schrijftafeltje geeist had, schreef hij, zeggende: Johannes is zijn naam. En zij verwonderden zich allen. 64En terstond werd zijn mond geopend, en zijn tong losgemaakt; en hij sprak, God lovende. 65En er kwam vrees over allen, die rondom hen woonden; en in het gehele gebergte van Judea werd veel gesproken van al deze dingen. 66En allen, die het hoorden, namen het ter harte, zeggende: Wat zal toch dit kindeken wezen? En de hand des Heeren was met hem. 67En Zacharias, zijn vader, werd vervuld met den Heiligen Geest, en profeteerde, zeggende: 68Geloofd zij de Heere, de God Israels, want Hij heeft bezocht, en verlossing te weeg gebracht Zijn volke; 69En heeft een hoorn der zaligheid ons opgericht, in het huis van David, Zijn knecht; 70Gelijk Hij gesproken heeft door den mond Zijner heilige profeten, die van het begin der wereld geweest zijn; 71Namelijk een verlossing van onze vijanden, en van de hand al dergenen, die ons haten; 72Opdat Hij barmhartigheid deed aan onze vaderen, en gedachtig ware aan Zijn heilig verbond; 73En aan den eed, dien Hij Abraham, onzen vader, gezworen heeft, om ons te geven, 74Dat wij, verlost zijnde uit de hand onzer vijanden, Hem dienen zouden zonder vreze. 75In heiligheid en gerechtigheid voor Hem, al de dagen onzes levens. 76En gij, kindeken, zult een profeet des Allerhoogsten genaamd worden; want gij zult voor het aangezicht des Heeren heengaan, om Zijn wegen te bereiden; 77Om Zijn volk kennis der zaligheid te geven, in vergeving hunner zonden. 78Door de innerlijke bewegingen der barmhartigheid onzes Gods, met welke ons bezocht heeft de Opgang uit de hoogte; 79Om te verschijnen dengenen, die gezeten zijn in duisternis en schaduw des doods; om onze voeten te richten op den weg des vredes. 80En het kindeken wies op, en werd gesterkt in den geest, en was in de woestijnen, tot den dag zijner vertoning aan Israel.