Beten lernen
Beten, einfach so, wie du bist
Beten heißt mit Gott reden, und hören. Du kannst es nicht falsch machen. Hier findest du das Gebet, das Jesus selbst gelehrt hat, eine einfache Hilfe, eine Minute Stille und Gebete, die Christen seit Jahrhunderten beten.
Die Erklärungen zu Abschnitten und Büchern gibt es vorerst nur auf Niederländisch. Der Bibeltext und die App selbst sind in deiner Sprache; Übersetzungen der Erklärungen folgen.
Wie fängst du an?
Drei Dinge, die du wissen solltest, bevor du anfängst. Mehr braucht es nicht.
Er zijn geen verkeerde woorden
Bidden is praten met God, zoals je bent. Mooie zinnen zijn niet nodig; een zucht, een naam of 'help' is ook een gebed. Paulus schrijft dat de Geest zelf meebidt als we niet weten wat we moeten zeggen.
Römer 8:26Stilte telt ook
Bidden is niet alleen spreken, maar ook luisteren. Elia vond God niet in de storm of het vuur, maar in een zacht suizen. Even stil zijn bij God is al bidden.
1. Könige 19:12Begin waar je bent
Jezus zegt: ga je kamer in, doe de deur dicht en bid tot je Vader, die in het verborgene is. In de trein, aan het aanrecht of in bed: God is er al. Een vast moment op de dag helpt, maar is geen voorwaarde.
Matthäus 6:6
Das Vaterunser
Zeile für Zeile: was sie bedeutet, und etwas zum Nachdenken. Der Bibeltext stammt aus Elberfelder (1905).
Toen de leerlingen vroegen 'Heer, leer ons bidden', gaf Jezus hun dit gebed. Het staat twee keer in de Bijbel: uitgebreid in Matteüs 6 en korter in Lucas 11. Het is het enige gebed dat alle christenen samen bidden: katholieken, orthodoxen en protestanten, in elke taal. Je kunt het opzeggen, maar ook langzaam bidden: één regel, en dan even stil.
Lukas 11:1–4Matthäus 6:9
Betet ihr nun also: Unser Vater, der du bist in den Himmeln, geheiligt werde dein Name; dein Reich komme;
Was es bedeutet
Jezus leert ons God aan te spreken zoals Hij het zelf deed: als Vader, in het Aramees 'Abba'. Niet 'mijn' maar 'onze' Vader: wie bidt, bidt nooit alleen. Gods naam heiligen is vragen dat God gekend en geëerd wordt zoals Hij werkelijk is, ook door ons.
Zum Nachdenken
Hoe klinkt het voor jou om God 'Vader' te noemen? Voor wie een moeilijke vader had, kan dat woord pijn doen. De Bijbel spreekt ook van God die troost zoals een moeder troost (Jesaja 66:13): het gaat om de nabijheid, niet om een rolmodel.
Je mag God 'Vader' noemen. Hij kent jou bij je naam en houdt van je.
Matthäus 6:10
dein Wille geschehe, wie im Himmel also auch auf Erden.
Was es bedeutet
Het koninkrijk van God is de wereld zoals God haar bedoelt: met recht, vrede en zorg voor wie klein is. We bidden dat dat niet alleen 'later' komt, maar ook hier en nu. Jezus bad zelf in de hof van Getsemane: 'niet mijn wil, maar de uwe'.
Zum Nachdenken
Waar zou je Gods koninkrijk vandaag een beetje willen zien doorbreken: in je straat, je werk, je familie? Misschien ben jij daar een deel van het antwoord.
We vragen dat het op aarde net zo goed en mooi wordt als in de hemel.
Matthäus 6:11
Unser nötiges Brot gib uns heute;
Was es bedeutet
Een gebed om wat je nodig hebt om te leven, voor één dag tegelijk, zoals het manna in de woestijn. 'Dagelijks' vertaalt een zeldzaam Grieks woord (epiousios) dat 'voor vandaag' of 'voor morgen' kan betekenen. Veel kerkvaders hoorden er ook het brood van de eucharistie of het avondmaal in.
Zum Nachdenken
Wat heb jij vandaag nodig? Zeg het gewoon. En omdat het 'ons' brood is: wie heeft vandaag brood nodig dat jij kunt delen?
We vragen God om wat we vandaag nodig hebben: eten, een huis en mensen die voor ons zorgen.
Matthäus 6:12
und vergib uns unsere Schulden, wie auch wir unseren Schuldnern vergeben;
Was es bedeutet
Schuld is wat we God en elkaar schuldig blijven aan liefde. Vergeving ontvangen en vergeving doorgeven horen bij elkaar, zegt Jezus meteen na het gebed. Vergeven is niet goedpraten wat er gebeurd is: het is de rekening loslaten.
Zum Nachdenken
Is er iemand die je wilt vergeven, of nog niet kunt vergeven? Je mag ook dat eerlijk tegen God zeggen: 'Help me om het te willen.'
Als we iets fout deden, mogen we sorry zeggen tegen God. En wij vergeven ook anderen.
Unterschiede in Übersetzung und Tradition
Matteüs zegt 'schulden', Lucas 'zonden'. Daarom bidden sommige kerken 'schulden', andere 'zonden' of 'overtredingen' (in het Engels 'trespasses'). Ze bedoelen hetzelfde.
Matthäus 6:13
und führe uns nicht in Versuchung, sondern errette uns von dem Bösen. -
Was es bedeutet
Een gebed om bescherming als het moeilijk wordt. Het Griekse woord kan 'verleiding' betekenen, maar ook 'beproeving'. God verleidt niemand tot het kwade (Jakobus 1:13); we vragen dat Hij ons niet alleen laat in wat ons te zwaar is. 'Het kwaad' kan ook 'de boze' zijn: beide vertalingen zijn mogelijk.
Zum Nachdenken
Waar ben jij kwetsbaar? Je mag God om bescherming vragen, zonder schaamte. Dat is geen zwakte, het is vertrouwen.
We vragen God om ons te helpen kiezen voor het goede, en om ons te beschermen.
Unterschiede in Übersetzung und Tradition
De slotzin 'Want van U is het koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen.' staat niet in de oudste handschriften van Matteüs, maar wordt al rond het jaar 100 gebeden (in de Didachè). Daarom staat hij in sommige Bijbels wel en in andere niet. Protestanten bidden hem gewoonlijk mee; in de katholieke mis volgt hij na een kort tussengebed; in de orthodoxe liturgie spreekt de priester hem uit. Franstalige (2017) en Italiaanse (2020) katholieken kozen nieuwe woorden voor 'leid ons niet in verzoeking', om duidelijk te maken dat God niemand in verleiding brengt.
Ein einfaches Muster
Du weißt nicht, wo du anfangen sollst? Ein Muster hilft. Wähle eines und geh Schritt für Schritt. Du tippst nichts: Du betest in Gedanken oder laut, in deinem Tempo.
Schritt 1 von 4
Anbetung
Fang bei Gott selbst an. Sag, wer er für dich ist, oder was du an ihm schön findest.
Zum BeispielGott, du bist groß und gut. Du kennst mich, und du bist immer da.
Jetzt beten
Eine Minute Stille bei einer Kerze. Folge deinem Atem und den kurzen Worten. Du kannst jederzeit pausieren.
Setz dich ruhig hin. Drück auf Start, wenn du bereit bist, und schau auf die Kerze.
Gebete durch die Jahrhunderte
Gebete, die Christen aller Kirchen seit Jahrhunderten beten. Leih sie dir, wenn dir die eigenen Worte ausgehen.
Altijd
Onrustig is ons hart
Augustinus van Hippo · Rond 400
Groot bent U, Heer, en alle lof waardig.
U hebt ons gemaakt naar U toe,
en onrustig is ons hart
tot het rust vindt in U.
Gebetet von: Alle christenen
Über dieses Gebet
De eerste zinnen van Augustinus' Belijdenissen, het boek waarin hij zijn leven aan God vertelt. Zestien eeuwen later herkennen nog altijd veel mensen zich in dat onrustige hart.
Ochtend
Christus met mij
Het borstschild van Patrick (Ierland) · 7e–8e eeuw
Christus met mij, Christus voor mij,
Christus achter mij, Christus in mij,
Christus onder mij, Christus boven mij,
Christus rechts van mij, Christus links van mij,
Christus waar ik lig, Christus waar ik zit, Christus waar ik opsta,
Christus in het hart van ieder die aan mij denkt,
Christus in de mond van ieder die over mij spreekt.
Gebetet von: Vooral Keltische, anglicaanse en katholieke christenen
Über dieses Gebet
Een fragment uit een oud Iers gebed om bescherming, een 'lorica' of borstschild, dat je 's morgens als een harnas aantrekt. De traditie schrijft het toe aan Patrick (5e eeuw), maar de tekst die we hebben is waarschijnlijk enkele eeuwen jonger.
Altijd
Het Jezusgebed
De woestijnvaders, het hart van de orthodoxe traditie · Vanaf de 5e eeuw
Heer Jezus Christus, Zoon van God,
ontferm U over mij, zondaar.
Gebetet von: Orthodoxe christenen, en steeds meer christenen van elke kerk
Über dieses Gebet
Een gebed van één zin, gegroeid uit de roep van de blinde bij Jericho en de tollenaar in de tempel (Lucas 18). Orthodoxe christenen bidden het steeds opnieuw, vaak op het ritme van de adem en met een gebedssnoer van wol (komboskini of tsjotki), tot het 'gebed van het hart' wordt. Bekend geworden in het westen door het boek 'De pelgrim' (19e eeuw).
Altijd
Maak mij een instrument van uw vrede
Anoniem, later toegeschreven aan Franciscus van Assisi · 1912
Heer, maak mij een instrument van uw vrede.
Waar haat is, laat mij liefde brengen;
waar belediging is, vergeving;
waar twijfel is, geloof;
waar wanhoop is, hoop;
waar duisternis is, licht;
waar verdriet is, vreugde.
Want het is in geven dat we ontvangen,
in vergeven dat ons vergeven wordt,
en in sterven dat we geboren worden tot eeuwig leven.
Gebetet von: Christenen van alle kerken, en ver daarbuiten
Über dieses Gebet
Bijna iedereen kent dit als 'het gebed van Franciscus', maar het verscheen pas in 1912, zonder naam, in een klein Frans blad (La Clochette). Rond 1920 werd het gedrukt op een prentje met Franciscus erop, en zo kreeg het zijn naam. Het past wel bij zijn geest: hij koos zelf voor armoede en vrede.
Ochtend
Ochtendzegen
Maarten Luther, Kleine Catechismus · 1529
Ik dank U, hemelse Vader, door Jezus Christus, uw lieve Zoon,
dat U mij deze nacht bewaard hebt voor alle schade en gevaar.
Ik bid U: bewaar mij ook vandaag voor zonde en alle kwaad,
zodat alles wat ik doe en ben U welgevallig is.
In uw handen leg ik mijzelf, mijn lichaam en mijn ziel, en alles.
Uw heilige engel zij met mij. Amen.
Gebetet von: Lutherse christenen, en veel anderen
Über dieses Gebet
Luther schreef bij dit gebed: sta op, maak een kruisteken, en ga dan 'vrolijk aan je werk'. Hij gaf er ook een avondzegen bij, bijna met dezelfde woorden.
Altijd
Eer aan de Vader
De vroege kerk · 4e eeuw
Eer aan de Vader en de Zoon en de heilige Geest,
zoals het was in het begin, en nu, en altijd,
en in de eeuwen der eeuwen. Amen.
Gebetet von: Katholieke, orthodoxe en veel protestantse christenen
Über dieses Gebet
Een korte lofprijzing van de drie-ene God, gezongen aan het eind van de psalmen in kloosters en kerken. De oudste vorm stamt uit de tijd van de grote concilies.
Altijd
Weesgegroet
Lucas 1, aangevuld in de middeleeuwen · Tweede deel 15e–16e eeuw
Wees gegroet, Maria, vol genade, de Heer is met u.
Gezegend bent u onder de vrouwen,
en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot.
Heilige Maria, moeder van God,
bid voor ons, zondaars,
nu en in het uur van onze dood. Amen.
Gebetet von: Katholieke christenen; orthodoxen bidden een eigen, kortere vorm
Über dieses Gebet
De eerste helft zijn de woorden van de engel Gabriël en van Elisabet (Lucas 1:28 en 42). In de tweede helft vragen katholieken Maria om voor hen te bidden, zoals je een vriend om gebed vraagt; in de rozenkrans wordt het vele keren herhaald. Orthodoxen bidden met de woorden uit Lucas een eigen lofzang tot de Moeder Gods. De meeste protestanten bidden alleen rechtstreeks tot God, maar lezen de woorden uit Lucas wel met eerbied.
Avond
Lofzang van Simeon
Uit de Bijbel: de oude Simeon met het kind Jezus in zijn armen · 1e eeuw
Nun, Herr, entlässest du deinen Knecht, nach deinem Worte, in Frieden; denn meine Augen haben dein Heil gesehen, welches du bereitet hast vor dem Angesicht aller Völker: ein Licht zur Offenbarung der Nationen und zur Herrlichkeit deines Volkes Israel.
Gebetet von: Avondgebed van katholieken (completen), orthodoxen (vespers) en anglicanen (evensong)
Über dieses Gebet
Simeon had zijn hele leven gewacht. Toen hij het kind zag, kon hij in vrede gaan. Daarom bidden christenen deze woorden al vijftien eeuwen aan het eind van de dag, voor het slapengaan.
Avond
Bewaar ons als wij waken
Het avondgebed van de kloosters (completen) · Middeleeuwen
Bewaar ons, Heer, als wij waken,
behoed ons als wij slapen,
zodat wij waken met Christus
en rusten in vrede.
Gebetet von: Katholieke en anglicaanse christenen
Über dieses Gebet
Het refrein rond de lofzang van Simeon in het laatste gebed van de dag. Na de completen zwijgen de monniken tot de volgende morgen: de 'grote stilte'.
Avond
Doorgrond mij
Uit de Psalmen, toegeschreven aan David · Oude Israël
Erforsche mich, Gott, und erkenne mein Herz; prüfe mich und erkenne meine Gedanken! Und sieh, ob ein Weg der Mühsal bei mir ist, und leite mich auf ewigem Wege!
Gebetet von: Joden en christenen, al drieduizend jaar
Über dieses Gebet
De psalmen zijn het gebedenboek van de Bijbel: Jezus bad ze zelf. Deze twee verzen worden vaak gebeden bij het terugkijken op de dag, wat goed ging en wat niet.
Altijd
De zegen van Aäron
Uit de Bijbel: de zegen die God aan Mozes gaf voor de priesters · Oude Israël
Jehova segne dich und behüte dich! Jehova lasse sein Angesicht über dir leuchten und sei dir gnädig! Jehova erhebe sein Angesicht auf dich und gebe dir Frieden!
Gebetet von: Joden en christenen van alle kerken, vaak aan het eind van de dienst
Über dieses Gebet
De oudste Bijbeltekst die we op voorwerpen hebben teruggevonden: twee kleine zilveren rolletjes van rond 600 voor Christus, gevonden in Jeruzalem. Je kunt hem bidden voor jezelf, of over iemand anders uitspreken.
Mit den Psalmen beten
Die Psalmen sind das Gebetbuch der Bibel, für jedes Gefühl: Freude, Trauer, Wut und Vertrauen. Lies einen langsam, als dein eigenes Gebet.
Mit dem Körper beten
Christen beten kniend, stehend, sitzend oder verneigt. Keine Haltung ist besser als eine andere: Dein Körper betet einfach mit.
Knielen
Je klein maken voor God: uit eerbied, om vergeving te vragen of in grote nood. Daniël knielde drie keer per dag bij zijn open venster.
Katholieken knielen in de mis en bij de aanbidding; veel protestanten bij het persoonlijk gebed.
Daniel 6:11Staan met opgeheven handen
De oudste christelijke gebedshouding: in de catacomben van Rome staan biddende figuren zo afgebeeld. Staan is de houding van de opstanding.
Orthodoxen bidden staande, en knielen traditioneel niet op zondag. Pinkstergemeenten heffen de handen bij de lofprijzing; de priester bidt zo in de mis.
1. Timotheus 2:8Gevouwen handen
Handen samen, vaak met de ogen dicht: om je te concentreren en de dag even buiten te laten. Een gebaar uit de middeleeuwen, dat elk kind leert.
Overal, maar vooral bekend uit protestantse gezinnen en de kindertijd.
Open handen
Palmen naar boven, op je knieën of voor je uit: klaar om te ontvangen, en om los te laten wat je vasthield.
In stiltegebed en meditatie, bij christenen van alle kerken.
Het kruisteken
Een kruis over jezelf, van voorhoofd naar borst en van schouder naar schouder: 'in de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest'. Rond het jaar 200 schrijft Tertullianus al dat christenen een kruisje op hun voorhoofd maken.
Katholieken gaan van links naar rechts, orthodoxen van rechts naar links, met drie vingers samen. Ook veel lutheranen en anglicanen slaan een kruis.
Buigen
Een buiging, of helemaal neerknielen met het voorhoofd op de grond: je hele lichaam bidt mee. 'Kom, laten we ons neerbuigen voor de Heer.'
Orthodoxen maken buigingen (metanieën), vooral in de vastentijd. Ook bij katholieken bij het altaar.
Psalmen 95:6Stil zitten
Gewoon zitten, rechtop en rustig, en God laten spreken. Koning David 'ging zitten voor het aangezicht van de Heer' om te bidden.
In contemplatief gebed (kloosters, Taizé) en bij de quakers, die in stilte samen wachten.
2. Samuel 7:18
Mit Kindern beten
Kurze Gebete für morgens, bei Tisch und vor dem Schlafen, um gemeinsam mit Kindern zu beten.
Kleine Gebete für dich
Für wenn du aufwachst, wenn du isst und wenn du schlafen gehst. Du kannst sie mit Mama, Papa oder jemand anderem sprechen.
's Morgens
Dank U, God, voor deze nieuwe dag,
voor de zon en voor mijn bed waar ik in lag.
Wilt U bij mij zijn als ik speel en als ik leer?
Amen, dank U, Heer!
Doe het raam open en kijk eerst even naar buiten.
Aan tafel
Here, zegen dit eten
en de handen die het maakten.
Geef ook eten aan wie honger heeft.
Amen.
Geef elkaar een hand rond de tafel.
Voor het slapen
Ik ga slapen, ik ben moe,
sluit mijn beide oogjes toe.
Here, houd ook deze nacht
over mij getrouw de wacht.
Een heel oud versje, al tweehonderd jaar gebeden. Noem daarna de mensen van wie je houdt.
Meine Gebetsliste
Schreib die Namen der Menschen auf, für die du beten möchtest, und wähle ab und zu einen aus, an den du jetzt denkst.
Deine Liste bleibt nur in diesem Browser, auf diesem Gerät. Sie wird nirgendwohin geschickt, auch nicht, wenn du ein Konto hast.
Noch niemand auf deiner Liste
Noch leer. Wer fällt dir als Erstes ein?