Sprüche 23

1Wenn du dich hinsetzest, um mit einem Herrscher zu speisen, so beachte wohl, wen du vor dir hast; 2und setze ein Messer an deine Kehle, wenn du gierig bist. 3Laß dich nicht gelüsten nach seinen Leckerbissen, denn sie sind eine trügliche Speise. 4Bemühe dich nicht, reich zu werden, laß ab von deiner Klugheit. 5Willst du deine Augen darauf hinfliegen lassen, und siehe, fort ist es? Denn sicherlich schafft es sich Flügel gleich dem Adler, der gen Himmel fliegt. 6Iß nicht das Brot des Scheelsehenden, und laß dich nicht gelüsten nach seinen Leckerbissen. 7Denn wie er es abmißt in seiner Seele, so ist er. "Iß und trink!", spricht er zu dir, aber sein Herz ist nicht mit dir. 8Deinen Bissen, den du gegessen hast, mußt du ausspeien, und deine freundlichen Worte wirst du verlieren. 9Rede nicht zu den Ohren eines Toren, denn er wird die Einsicht deiner Worte verachten. 10Verrücke nicht die alte Grenze, und dringe nicht ein in die Felder der Waisen. 11Denn ihr Erlöser ist stark; er wird ihren Rechtsstreit wider dich führen. 12Bringe dein Herz her zur Unterweisung, und deine Ohren zu den Worten der Erkenntnis. 13Entziehe dem Knaben nicht die Züchtigung; wenn du ihn mit der Rute schlägst, wird er nicht sterben. 14Du schlägst ihn mit der Rute, und du errettest seine Seele von dem Scheol. 15Mein Sohn, wenn dein Herz weise ist, so wird auch mein Herz sich freuen; 16und meine Nieren werden frohlocken, wenn deine Lippen Geradheit reden. 17Dein Herz beneide nicht die Sünder, sondern beeifere sich jeden Tag um die Furcht Jehovas. 18Wahrlich, es gibt ein Ende, und deine Hoffnung wird nicht vernichtet werden. 19Höre du, mein Sohn, und werde weise, und leite dein Herz geradeaus auf dem Wege. 20Sei nicht unter Weinsäufern, noch unter denen, die Fleisch verprassen; 21denn ein Säufer und ein Schlemmer verarmen, und Schlummer kleidet in Lumpen. 22Höre auf deinen Vater, der dich gezeugt hat, und verachte deine Mutter nicht, wenn sie alt geworden ist. 23Kaufe Wahrheit und verkaufe sie nicht, Weisheit und Unterweisung und Verstand. 24Hoch frohlockt der Vater eines Gerechten; und wer einen Weisen gezeugt hat, der freut sich seiner. 25Freuen mögen sich dein Vater und deine Mutter, und frohlocken, die dich geboren! 26Gib mir, mein Sohn, dein Herz, und laß deine Augen Gefallen haben an meinen Wegen! 27Denn die Hure ist eine tiefe Grube und die Fremde ein enger Brunnen; 28ja, sie lauert auf wie ein Räuber, und sie mehrt die Treulosen unter den Menschen. 29Wer hat Ach, wer hat Weh, wer Zänkereien, wer Klage, wer Wunden ohne Ursache? Wer Trübung der Augen? 30Die spät beim Weine sitzen, die einkehren, um Mischtrank zu kosten. 31Sieh den Wein nicht an, wenn er sich rot zeigt, wenn er im Becher blinkt, leicht hinuntergleitet. 32Sein Ende ist, daß er beißt wie eine Schlange und sticht wie ein Basilisk. 33Deine Augen werden Seltsames sehen, und dein Herz wird verkehrte Dinge reden. 34Und du wirst sein wie einer, der im Herzen des Meeres liegt, und wie einer, der da liegt auf der Spitze eines Mastes. 35"Man hat mich geschlagen, es schmerzte mich nicht; man hat mich geprügelt, ich fühlte es nicht. Wann werde ich aufwachen? Ich will es wieder tun, will ihn abermals aufsuchen."

1When you sit to eat with a ruler, consider diligently what is before you; 2put a knife to your throat, if you are a man given to appetite. 3Don’t be desirous of his dainties, since they are deceitful food. 4Don’t weary yourself to be rich. In your wisdom, show restraint. 5Why do you set your eyes on that which is not? For it certainly sprouts wings like an eagle and flies in the sky. 6Don’t eat the food of him who has a stingy eye, and don’t crave his delicacies: 7for as he thinks about the cost, so he is. “Eat and drink!” he says to you, but his heart is not with you. 8The morsel which you have eaten you shall vomit up, and lose your good words. 9Don’t speak in the ears of a fool, for he will despise the wisdom of your words. 10Don’t move the ancient boundary stone. Don’t encroach on the fields of the fatherless: 11for their Defender is strong. He will plead their case against you. 12Apply your heart to instruction, and your ears to the words of knowledge. 13Don’t withhold correction from a child. If you punish him with the rod, he will not die. 14Punish him with the rod, and save his soul from Sheol. 15My son, if your heart is wise, then my heart will be glad, even mine: 16yes, my heart will rejoice, when your lips speak what is right. 17Don’t let your heart envy sinners; but rather fear Yahweh all the day long. 18Indeed surely there is a future hope, and your hope will not be cut off. 19Listen, my son, and be wise, and keep your heart on the right path! 20Don’t be among ones drinking too much wine, or those who gorge themselves on meat: 21for the drunkard and the glutton shall become poor; and drowsiness clothes them in rags. 22Listen to your father who gave you life, and don’t despise your mother when she is old. 23Buy the truth, and don’t sell it. Get wisdom, discipline, and understanding. 24The father of the righteous has great joy. Whoever fathers a wise child delights in him. 25Let your father and your mother be glad! Let her who bore you rejoice! 26My son, give me your heart; and let your eyes keep in my ways. 27For a prostitute is a deep pit; and a wayward wife is a narrow well. 28Yes, she lies in wait like a robber, and increases the unfaithful among men. 29Who has woe? Who has sorrow? Who has strife? Who has complaints? Who has needless bruises? Who has bloodshot eyes? 30Those who stay long at the wine; those who go to seek out mixed wine. 31Don’t look at the wine when it is red, when it sparkles in the cup, when it goes down smoothly. 32In the end, it bites like a snake, and poisons like a viper. 33Your eyes will see strange things, and your mind will imagine confusing things. 34Yes, you will be as he who lies down in the midst of the sea, or as he who lies on top of the rigging: 35“They hit me, and I was not hurt! They beat me, and I don’t feel it! When will I wake up? I can do it again. I can find another.”

1Als gij aangezeten zult zijn om met een heerser te eten, zo zult gij scherpelijk letten op dengene, die voor uw aangezicht is. 2En zet een mes aan uw keel, indien gij een gulzig mens zijt; 3Laat u niet gelusten zijner smakelijke spijzen, want het is een leugenachtig brood. 4Vermoei u niet om rijk te worden; sta af van uw vernuft. 5Zult gij uw ogen laten vliegen op hetgeen niets is? Want het zal zich gewisselijk vleugelen maken gelijk een arend, die naar den hemel vliegt. 6Eet het brood niet desgenen, die boos is van oog, en wees niet belust op zijn smakelijke spijzen; 7Want gelijk hij bedacht heeft in zijn ziel, alzo zal hij tot u zeggen: Eet en drink! maar zijn hart is niet met u; 8Uw bete, die gij gegeten hebt, zoudt gij uitspuwen; en gij zoudt uw liefelijke woorden verderven. 9Spreek niet voor het oor van een zot, want hij zou het verstand uwer woorden verachten. 10Zet de oude palen niet terug; en kom op de akkers der wezen niet; 11Want hun Verlosser is sterk; Die zal hun twistzaak tegen u twisten. 12Begeef uw hart tot de tucht, en uw oren tot de redenen der wetenschap. 13Weer de tucht van den jongen niet; als gij hem met de roede zult slaan, zal hij niet sterven. 14Gij zult hem met de roede slaan, en zijn ziel van de hel redden. 15Mijn zoon! zo uw hart wijs is, mijn hart zal blijde zijn, ja, ik. 16En mijn nieren zullen van vreugde opspringen, als uw lippen billijkheden spreken zullen. 17Uw hart zij niet nijdig over de zondaren; maar zijt ten allen dage in de vreze des HEEREN. 18Want zekerlijk, er is een beloning; en uw verwachting zal niet afgesneden worden. 19Hoor gij, mijn zoon! en word wijs, en richt uw hart op den weg. 20Zijt niet onder de wijnzuipers, noch onder de vleesvreters; 21Want een zuiper en vraat zal arm worden; en de sluimering doet verscheurde klederen dragen. 22Hoor naar uw vader, die u gewonnen heeft; en veracht uw moeder niet, als zij oud geworden is. 23Koop de waarheid, en verkoop ze niet, mitsgaders wijsheid, en tucht, en verstand. 24De vader des rechtvaardigen zal zich zeer verheugen; en die een wijzen zoon gewint, zal zich over hem verblijden. 25Laat uw vader zich verblijden, ook uw moeder; en laat haar zich verheugen, die u gebaard heeft. 26Mijn zoon! geef mij uw hart, en laat uw ogen mijn wegen bewaren. 27Want een hoer is een diepe gracht, en een vreemde vrouw is een enge put. 28Ook loert zij als een rover; en zij vermenigvuldigt de trouwelozen onder de mensen. 29Bij wien is wee? bij wien och arme? bij wien gekijf? bij wien het beklag? bij wien wonden zonder oorzaak? bij wien de roodheid der ogen? 30Bij degenen, die bij den wijn vertoeven; bij degenen, die komen om gemengde drank na te zoeken. 31Zie den wijn niet aan, als hij zich rood vertoont, als hij in den beker zijn verve geeft, als hij recht opgaat; 32In zijn einde zal hij als een slang bijten, en steken als een adder. 33Uw ogen zullen naar vreemde vrouwen zien, en uw hart zal verkeerdheden spreken. 34En gij zult zijn, gelijk een, die in het hart van de zee slaapt; en gelijk een, die in het opperste van den mast slaapt. 35Men heeft mij geslagen, zult gij zeggen, ik ben niet ziek geweest; men heeft mij gebeukt, ik heb het niet gevoeld; wanneer zal ik opwaken? Ik zal hem nog meer zoeken!